Μεταβολικό Σύνδρομο: Ένα “εισητήριο” για καρδιαγγειακή νόσο

 Κείμενο: Μαρία Καλαφάτη

Τι είναι το μεταβολικό σύνδρομο;

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια κοινή, αλλά επικίνδυνη, παθολογική κατάσταση στην οποία προσδίδονται πολλά ονόματα, όπως: δυσμεταβολικό σύνδρομο, σύνδρομο Χ, σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη, σύνδρομο παχυσαρκίας και σύνδρομο Reaven.

Ο όρος «μεταβολικό σύνδρομο» αναφέρθηκε πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950 και ξεκίνησε να χρησιμοποιείται ευρέως στο τέλος της δεκαετίας του 1970, για να περιγράψει τη συσχέτιση διαφόρων παραγόντων κινδύνου με την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, κάτι που είχε ήδη περιγραφεί από τον Kylin το 1920.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποιος ενιαίος ορισμός για το μεταβολικό σύνδρομο. Στους ορισμούς του Εθνικού Αμερικανικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος για τη χοληστερόλη (NCEP ΑΤΡ ΙΙΙ), της Διεθνούς Ομοσπονδίας για το Σακχαρώδη Διαβήτη (IDF), καθώς και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) κυρίαρχο ρόλο παίζουν η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία, καθώς και η αρτηριακή υπέρταση.

Σήμερα εκτός των βασικών συνιστωσών του Μεταβολικού Συνδρόμου, αναφέρεται και μια σειρά άλλων διαταραχών, οι οποίες σχετίζονται με αυτό: Η υπερουριχαιμία, το λιπώδες ήπαρ, η υπνική άπνοια, το σύνδρομο πολυκιστικών ωοθηκών, η αυξημένη πηκτικότητα του αίματος. Οι διαταραχές αυτές δεν οριοθετούν βεβαίως το μεταβολικό σύνδρομο, εν τούτοις όμως συνδέονται με αυτό, εξ αιτίας της κοινής μεταβολικής τους αναφοράς που είναι η ινσουλινοαντίσταση. 

Έχει αποδειχθεί ότι οι άνθρωποι που έχουν αυτό το σύνδρομο  διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν καρδιαγγειακή νόσο και / ή σακχαρώδη διαβήτη τύπου II.

Πρόσφατη φιλλανδική μελέτη δείχνει ότι το μεταβολικό σύνδρομο, συνδέεται με τετραπλάσιο κίνδυνο στεφανιαίου θανάτου, ενώ άλλες μελέτες διαπιστώνουν διπλασιασμό του κινδύνου στεφανιαίας νόσου όταν η παρουσία σακχαρώδη διαβήτη συνδυάζεται με παρουσία και μεταβολικού συνδρόμου.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος (NHLBI) των ΗΠΑ εκτιμά ότι περίπου 47 εκατομμύρια ενήλικες (25%) έχουν μεταβολικό σύνδρομο, το οποίο μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε και σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά πιο συχνά εμφανίζεται σε υπέρβαρα άτομα, με το περισσότερο μέρος της περίσσειας του λίπους τους να βρίσκεται στην περιοχή της κοιλιάς.

Παράγοντες εμφάνισης του συνδρόμου

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια κατάσταση χρόνιας φλεγμονής, που οφείλεται σε αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Ειδικότερα, αντίσταση στην ινσουλίνη, σπλαχνική παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία, δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, γενετική προδιάθεση, αρτηριακή υπέρταση, υπερπηκτικότητα και χρόνιο στρες είναι μερικοί παράγοντες οι οποίοι συντελούν στην εμφάνιση του συνδρόμου.

Για να διαγνωστεί μεταβολικό σύνδρομο θα πρέπει να υπάρχουν ταυτόχρονα τρεις ή περισσότερες από τις διαταραχές που αναφέρονται παρακάτω:

  • Περιφέρεια μέσης πάνω από 94 cm στον άνδρα ή περισσότερο από 80 cm στην γυναίκα
  • Επίπεδα τριγλυκεριδίων αίματος πάνω από 150mg/dl.
  • Επίπεδα “καλής χοληστερίνης” HDL κάτω από 40mg/dl στον άνδρα και κάτω από 50 mg/dl στην γυναίκα
  • Αρτηριακή πίεση αίματος τουλάχιστον 130 και 85 mmHg, η συστολική και διαστολική αντιστοίχως
  • Γλυκόζη (ζάχαρο) αίματος νηστείας, τουλάχιστον 110mg/dl.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Σακχαρώδη Διαβήτη, ένα βασικό στοιχείο για να διαγνωστεί μεταβολικό σύνδρομο είναι η εμφάνιση εναπόθεσης λίπους στην κοιλιά (σπλαχνική παχυσαρκία).

Το Μεταβολικό Σύνδρομο, εμφανίζεται όταν γενετικώς επιρρεπή άτομα αποκτούν υπερβολικό βάρος. Κατ’ αυτόν τον τρόπον, παράγοντες όπως ανθυγιεινή διατροφή και η μειωμενη έως ανύπαρκτη σωματική δραστηριότητα διαμορφώνουν ένα “τοξικό” περιβάλλον που ραγδαία αυξάνει την συχνότητα εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν και παράγοντες που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη, καθώς και την ανάπτυξη στην πρώιμη παιδική ηλικία. Παιδιά που γεννήθηκαν με χαμηλό βάρος ή, αντίθετα, παιδιά που γεννήθηκαν με μεγαλύτερο βάρος από το κανονικό, έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν μεταβολικό σύνδρομο.

Σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου φαίνεται να παίζει και η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, με τα οικονομικώς ασθενέστερα στρώματα του πληθυσμού να εμφανίζουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν μεταβολικό σύνδρομο, δεδομένων των διατροφικών συνθηκών τους, αλλά, ενδεχομένως και της ελλειπούς σωματικής άσκησης.

δεικτης σωματος

Θεραπεία

Η κύρια θεραπεία για το μεταβολικό σύνδρομο αφορά στην αλλαγή του τρόπου ζωής που εμπεριέχει αλλαγή των διατροφικών συνηθειών, διακοπή καπνίσματος, καθώς και σωματική άσκηση, με στόχο τη βελτίωση των παραγόντων κινδύνου που προαναφέρθηκαν. Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να είναι αναγκαία για την αντιμετώπιση π.χ. της υπέρτασης και των υψηλών επιπέδων της χοληστερόλης, καθώς και άλλων νόσων που εκπορεύονται από την ύπαρξη μεταβολικού συνδρόμου.

Πηγές: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Α. Μελιδώνης : “Σακχαρώδης διαβήτης, μεταβολικό σύνδρομο και αθηρωμάτωση”, Gerald M. Reaven. “Insulin Resistance, Cardiovascular Disease, and the Metabolic Syndrome: How well do the emperor’s clothes fit?”

[Total: 0   Average: 0/5]