Κτηνοτροφικές Μονάδες-Η εκρηκτική επιβάρυνση της υγείας μας

Κείμενο: Θεανώ Γαρμπή

Χοιρινό και Βοδινό κρέας

Οι πάνω από 1.300.000 κτηνοτροφικές μονάδες των ΗΠΑ, δεν είναι όλες γραφικά αγροκτήματα που απλώνονται σε καταπράσινα λιβάδια. Η πραγματικότητα αποδίδεται περισσότερο στον τεχνικό όρο της γεωργικής Βιομηχανίας «Επιχειρήσεις εντατικής ή μαζικής κτηνοτροφίας», τα γνωστά CAFO. Επιχειρήσεις που αποσκοπούν στην μεγιστοποίηση του κέρδους, με τη διάθεση στην αγορά όσο το δυνατόν περισσότερων ζώων, στο μικρότερο δυνατό χρόνο και με τη μεγαλύτερη δυνατή απόδοση.
Στις απέραντες μονάδες «πάχυνσης» βοοειδών, συνωστίζονται συχνά μέχρι και 100.000 ζώα. Κάτι το οποίο έχει τεράστιο αντίκτυπο στους υδάτινους πόρους και στο έδαφος, εξαιτίας των τεράστιων ποσοτήτων αποβλήτων που παράγονται σε αυτές τις περιοχές εντατικής εκτροφής. Τέσσερεις μόνο τεράστιες εταιρείες, ελέγχουν το 60% της συσκευασίας χοιρινού κρέατος και πάνω από το 89% των σφαγείων βοοειδών συμβατικής εκτροφής.

βοδινόΣε παγκόσμιο επίπεδο, η σημερινή παραγωγή βοδινού και χοιρινού κρέατος έχει επηρεάσει τα καλλιεργήσιμα εδάφη, τους υδάτινους πόρους και την ατμόσφαιρα περισσότερο από κάθε άλλο είδος διατροφής. Η κτηνοτροφία ευθύνεται για το 80% της ετήσιας αποψίλωσης δασών παγκοσμίως, ενώ τα ζώα καταναλώνουν τη μισή σοδειά σιτηρών του πλανήτη.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της εντατικής παραγωγής σε κτηνοτροφικές μονάδες, είναι η διαχείριση των αποβλήτων. Οι κλεισμένοι χοίροι ή βοοειδή σε περιφραγμένες εκτάσεις, παράγουν τεράστιες ποσότητες κοπριάς που αποσυντίθεται μέσα στις ίδιες τις εγκαταστάσεις, και σε συνδυασμό με βακτηριδιακές τοξίνες και σκόνη, παράγει αέρια, όπως το σουλφίδιο του υδρογόνου και την αμμωνία, σε τοξικά επίπεδα.
Το κρέας των χοίρων που προέρχεται από μονάδες πάχυνσης, το καταβρέχουν με νερό για να μην ξεραθεί, κι έτσι ευνοείται η ανάπτυξη βακτηριδίων κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας και της μεταφοράς.

Μέχρι πρόσφατα τα βοοειδή συμβατικής εκτροφής τρέφονταν συχνά με περιττώματα πουλερικών ως φτηνή πηγή πρωτεϊνών. Επίσης, στις συμβατικές ζωοτροφές επιτρέπονταν η χρήση πούπουλων και υποπροϊόντων χοίρων και ψαριών.

Σύμφωνα με τις έρευνες του Κέντρου για την Επιστήμη στην Υπηρεσία του Δημόσιου Συμφέροντος, η κατανάλωση χάμπουργκερ ρυπαίνει το νερό 17 φορές περισσότερο από την κατανάλωση ρυζιού.

Επικίνδυνα Αντιβιοτικά – Ποιό Κρέας Είναι Ασφαλές

Η σωστή επιλογή του κρέατος, όταν ψωνίζουμε ή όταν τρώμε εκτός σπιτιού, επηρεάζει την υγεία μας αλλά και το περιβάλλον. Σαφέστατα, η κατανάλωση λιγότερου κρέατος θα αποτελούσε την πιο αποτελεσματική λύση, αλλά όταν σε μέρη σαν την Ελλάδα, όπου για το κρέας ξοδεύεται το 1/3 της συνολικής δαπάνης τροφίμων, τότε αποτελεί αναγκαιότητα να διαλέγουμε το βοδινό και χοιρινό από αγροκτήματα στα οποία ακολουθούνται υπεύθυνες μέθοδοι εκτροφής των ζώων. Οι μονάδες αυτές παρέχουν υγιεινό και ασφαλές κρέας και δεν έχουν τα μειονεκτήματα της σύγχρονης εντατικής κτηνοτροφίας.

αντιβιοτικά

Αν δεν υπάρχει η δυνατότητα για την επιλογή βιολογικού κρέατος, προτιμήστε κρέας που προέρχεται από ζώα στα οποία δεν έχουν χρησιμοποιηθεί αντιβιοτικά. Οι παραγωγοί εντατικής κτηνοτροφίας, από τους οποίους προέρχεται το περισσότερο κρέας που καταναλώνουμε, προσφεύγουν στα αντιβιοτικά για την ταχύτερη ανάπτυξη των ζώων και την καταπολέμηση των ασθενειών που αναπτύσσονται στις μονάδες πάχυνσης. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι τα φάρμακα χορηγούνται προληπτικά σε υγιή ζώα, σε ποσοστό 70% στις ΗΠΑ σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ένωσης Ευαισθητοποιημένων Επιστημόνων, για την αποτροπή πιθανών προβλημάτων, πριν καν αυτά εμφανιστούν.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι όσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση βακτηριδίων στα αντιβιοτικά, τόσο πιο ανθεκτικά γίνονται τα βακτηρίδια απέναντί τους. Η συστηματική χρήση αντιβιοτικών στα ζώα έχει ως αποτέλεσμα λοιμώξεις από μικρόβια ανθεκτικά στα φάρμακα, οι οποίες μεταδίδονται στον άνθρωπο κυρίως μέσω μολυσμένου κρέατος με αυτά τα ανθεκτικά μικρόβια.

Τρείς διαφορετικές μελέτες που δημοσιεύτηκαν στην ιατρική επιθεώρηση New England Journal of Medicine επιβεβαίωσαν ότι τα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτηρίδια είναι διαδεδομένα στα κρέατα που απευθύνονται στην αγορά των ΗΠΑ, ενώ εντοπίζονται και στον οργανισμό των καταναλωτών. Κατά συνέπεια, τα άλλοτε αξιόπιστα αντιβιοτικά γίνονται όλο και λιγότερο αποτελεσματικά στη θεραπεία ανθρώπινων νόσων.
Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας κατατάσσει την ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά στις τρεις κυριότερες απειλές κατά της δημόσιας υγείας και συνιστά την κατάργηση όλων των αντιβιοτικών στις ζωοτροφές.

Ο Όρος «ελεύθερης βοσκής» φέρνει στο νου αγελάδες και γουρουνάκια που τριγυρίζουν ελεύθερα στα βοσκοτόπια όλη τους τη ζωή. Στην πραγματικότητα, σημαίνει απλώς ότι τα ζώα έχουν πρόσβαση στο ύπαιθρο για ένα απροσδιόριστο χρονικό διάστημα. Με άλλα λόγια, κρέας με το σήμα «ελεύθερης βοσκής» μπορεί και πάλι να προέρχεται από ζώα που έχουν εκτραφεί σε κλειστούς χώρους ή σε πολυπληθείς μονάδες πάχυνσης, και η σήμανση ουσιαστικά να μην έχει κανένα νόημα.

Το χόρτο είναι η φυσική τροφή των βοοειδών. Όπως και άλλα μηρυκαστικά, τα βοοειδή έχουν ένα ιδιαίτερο πεπτικό όργανο που ονομάζεται «πρώτο στόμαχο» και που μετατρέπει το χόρτο σε επαρκή πηγή πρωτεϊνών, βιταμινών και άλλων βασικών θρεπτικών συστατικών. Το χόρτο είναι η υγιεινότερη τροφή για την αγελάδα και η καλύτερη επιλογή για την υγεία μας, αλλά και για το περιβάλλον. Ενώ οι αγελάδες μπορούν να χωνεύσουν το χόρτο σωστά, δεν συμβαίνει το ίδιο με το καλαμπόκι, που έχει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα αμύλου. Δυσκολεύονται, και αυτό μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνο φούσκωμα στο στομάχι του ζώου. Το καλαμπόκι τους προκαλεί επίσης ένα είδος σοβαρής καούρας, η οποία μπορεί να καταλήξει σε έλκος, αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού τους συστήματος και λοιμώξεις. Για αυτό αναμιγνύουν με την τροφή τους αντιβιοτικά. Οι κτηνίατροι υποστηρίζουν ότι η διατροφή τους είναι τόσο ενισχυμένη στις μονάδες πάχυνσης, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν το ζώο στο θάνατο μέσα σε ενάμιση χρόνο.

Μια μερίδα κόντρα φιλέτο από μοσχάρι που έχει εκτραφεί με χόρτο, έχει 100 θερμίδες λιγότερες και σχεδόν τα μισά λιπαρά από ένα αντίστοιχο κομμάτι ζώου που έχει εκτραφεί με καλαμπόκι σε μονάδα πάχυνσης.

Τα βοοειδή που εκτρέφονται σε βοσκότοπο χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αποκτήσουν βάρος κατάλληλο για σφαγή, και το κρέας τους πρέπει να ωριμάσει για να έχει χυμούς. Επομένως, το κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο για τους παραγωγούς, από εκείνο των βοοειδών που εκτρέφονται με καλαμπόκι.

Αλλαντικά

Τα επεξεργασμένα κρέατα όπως τα αλλαντικά, περιέχουν νιτρώδη και νιτρικά ως συντηρητικά, τα οποία οι ερευνητές συνδέουν με την αύξηση των περιπτώσεων του καρκίνου και του διαβήτη.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ερευνών για τον Καρκίνο (International Agency for Research on Cancer), που λειτουργεί στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, μελέτησε τη διατροφή 500.000 Ευρωπαίων και βρήκε ότι όσοι έτρωγαν περισσότερα επεξεργασμένα κρέατα, όπως χοτ ντογκ, λουκάνικα, σαλάμι, μπέικον, μορταδέλα Ιταλίας και άλλα αλλαντικά, διέτρεχαν 50% μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από καρκίνο του εντέρου.

αλλαντικάΣτις ΗΠΑ, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κορνέλ διεξήγαγαν 12 διαφορετικές έρευνες και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση επεξεργασμένων κρεάτων αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Μελέτη που έγινε από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ βρήκε επίσης ότι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας επεξεργασμένων κρεάτων αυξάνει τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2.

Για να μειωθεί ο κίνδυνος, μειώνουμε σημαντικά αυτού του είδους τις τροφές-το πολύ σε 2 φορές την εβδομάδα και σε μικρή ποσότητα. Επίσης, διαβάζουμε προσεχτικά τις ετικέτες για να είμαστε σίγουροι ότι τα λουκάνικα ή τα αλλαντικά δεν περιέχουν νιτρώδη.

Ακτινοβόληση Κρεάτων και Τροφίμων

Η ακτινοβόληση είναι μια τεχνολογία συντήρησης των τροφίμων που αναπτύχθηκε το 1940, με στόχο τη μεγαλύτερη διατροφική ασφάλεια, σε σχέση με βακτηρίδια παθογόνα όπως η σαλμονέλα, το κολοβακτηρίδιο (E coli) και το καμπυλοβακτηρίδιο που μεταδίδονται μέσω των τροφίμων, έτσι ώστε να εμποδιστεί η αναπαραγωγή τους. Στην πραγματικότητα, μεγαλύτερο ρόλο έπαιξε και πάλι το κέρδος και ο στόχος ήταν να μην γίνονται μαζικές επιστροφές προϊόντων.

Με την ακτινοβόληση τα τρόφιμα δεν γίνονται ραδιενεργά, μειώνεται όμως η θρεπτική τους αξία, καθώς και τα επίπεδα αντιοξειδωτικών βιταμινών και αυξάνεται ο αριθμός των ελεύθερων ριζών.

Ορισμένες από τις πρώτες έρευνες για την ακτινοβόληση, που έγιναν στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, έδειξαν ότι η εν λόγω μέθοδος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου και δυσπλασιών. Το 1998, μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Radiation Physics and Chemistry κατέληξε ότι όταν λιπαρές τροφές όπως το κρέας υποβάλλονται σε ακτινοβόληση, παράγεται μια τοξική χημική ουσία γνωστή ως 2-DCB, η οποία συμβάλει στην ανάπτυξη όγκων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εγκρίνει πλέον νέα τρόφιμα για ακτινοβόληση, ενώ στις ΗΠΑ ο κατάλογος των τροφίμων που υποβάλλονται σε αυτήν όλο και μεγαλώνει. Το σιτάλευρο και οι πατάτες ακτινοβολούνται πάνω από 25 χρόνια. Έγκριση για τα μπαχαρικά, τα φρούτα, τα λαχανικά, το χοιρινό και τα πουλερικά δόθηκε το 1985. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) επέτρεψε την ακτινοβόληση του βοδινού το 1997 και των φρέσκων αβγών το 2000. Τουλάχιστον, επέβαλε τα τρόφιμα αυτά να φέρουν σήμα με το σύμβολο radura που δείχνει ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα έχουν ακτινοβοληθεί. Ωστόσο, τα εστιατόρια δεν υποχρεώνονται να δηλώνουν ποια από τα προϊόντα τους είναι ακτινοβολημένα.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, όλα τα ακτινοβολημένα τρόφιμα ή τα ακτινοβολημένα συστατικά σύνθετων τροφίμων, πρέπει να φέρουν την ένδειξη «ακτινοβολημένο» ή «επεξεργασμένο με ιοντίζουσα ακτινοβολία».

Στην Ελλάδα κατά τους ελέγχους του 2001 και τα 99 προϊόντα που ελέχθησαν δεν είχαν ακτινοβοληθεί. Από τις υπόλοιπες χώρες, κρέας ακτινοβολημένο εντοπίστηκε στην Ολλανδία, στη Γερμανία και την Αυστρία.

Η Σωστή Επιλογή

-Όταν αγοράζετε κρέας από το σούπερ μάρκετ, αναζητήστε κρέας με το σήμα «χωρίς ορμόνες» και «εκτροφή χωρίς αντιβιοτικά»

– Αν αναζητάτε το πιο θρεπτικό κρέας, αναζητάτε την ετικέτα «εκτροφή αποκλειστικά από χόρτο».

-Βοδινά και χοιρινά κρέατα που έχουν το σήμα «Βιολογικό», προέρχονται από ζώα που έχουν εκτραφεί χωρίς αντιβιοτικά.

-Δεδομένου ότι οι διοξίνες (εξαιρετικά επικίνδυνοι ρύποι) συγκεντρώνονται στους λιπώδεις ιστούς του κρέατος, επιλέγουμε πάντα άπαχο κρέας. (Σύμφωνα με τον Οργανισμό Περιβαλλοντικής Προστασίας (ΕΡΑ), πάνω από το 95% της έκθεσής μας σε διοξίνες προέρχεται από το φαγητό που τρώμε, ιδίως από τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Σύμφωνα με έκθεση του Οργανισμού για το 2000, οι διοξίνες θεωρούνται υπεύθυνες για περισσότερες από 3.800 περιπτώσεις καρκίνου ετησίως.)

-Να αγοράζουμε κρέας που δεν συσκευάζεται στα σούπερ μάρκετ αλλά στη μονάδα παραγωγής του. Τότε, ο αριθμός βακτηριδίων είναι πολύ μικρότερος.

Βιολογικό Κρέας

Το κρέας που φέρει το λογότυπο της ΕΕ για βιολογική εκτροφή έχει παραχθεί σύμφωνα με τα αυστηρά μέτρα που έχουν θεσπιστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

βιολογικοΤο πιστοποιημένο βιολογικό βοδινό και χοιρινό κρέας προέρχεται από ζώα τα οποία εκτρέφονται 100% με βιολογικές ζωοτροφές. Επιπλέον, έχουν πρόσβαση στο ύπαιθρο και δεν λαμβάνουν περιττά φάρμακα και ορμόνες.

Στις βιολογικές κτηνοτροφικές μονάδες, τα άρρωστα ζώα στα οποία χορηγούνται αντιβιοτικά απομακρύνονται από το κοπάδι και δεν επιτρέπεται να πουληθούν ως βιολογικά.

Για να χαρακτηριστούν βιολογικά τα βοοειδή και οι χοίροι, πρέπει να βόσκουν σε βοσκότοπους όπου δεν έχουν χρησιμοποιηθεί χημικά τα τελευταία τρία χρόνια.

Από την παραγωγή βιολογικού βοδινού και χοιρινού κρέατος αποκλείονται οι πρακτικές όπως: ακτινοβόληση, γενετική μηχανική, λίπανση με υλικό από επεξεργασία λυμάτων, καθώς και χρήση συνθετικών φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων, μυκητοκτόνων και χημικών λιπασμάτων.

Αυξητικές Ορμόνες

Στις ΗΠΑ απαγορεύεται ρητά η χρήση ορμονών στα χοιροτροφεία, επομένως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για την παρουσία των συγκεκριμένων ουσιών στις χοιρινές μπριζόλες. Ωστόσο, τα βοοειδή εκτρέφονται κατεξοχήν με ουσίες που επιταχύνουν την ανάπτυξη τους με συνθετικές ορμόνες, που έχουν στόχο την αύξηση των περιθωρίων κέρδους των παραγωγών.

Για να γίνει αντιληπτός ο αντίκτυπος της χρήσης αυξητικών ορμονών στην εκτροφή βοοειδών, αρκεί να σκεφτεί κανείς το εξής : Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, για να αποκτήσει μια αγελάδα μέγεθος και βάρος κατάλληλο για σφαγή, χρειαζόταν 5 χρόνια εκτροφής σε βοσκότοπο. Σήμερα οι αγελάδες είναι έτοιμες για σφαγή μέσα σε 1 χρόνο.

αυξητικες ορμονεςΟ Αμερικανικός Οργανισμός τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει εγκρίνει τη χρήση έξι στεροειδών ορμονών στην παραγωγή τροφίμων, οι οποίες καταλήγουν μέσω της κοπριάς στα κοντινότερα ύδατα και συμβάλλουν στη διατάραξη των αναπαραγωγικών ορμονών των ψαριών και άλλων ειδών στη φύση. Φτάνουν όμως και στον άνθρωπο, μέσω του γάλακτος και του κρέατος των αγελάδων που έχουν εκτραφεί με ορμόνες. Οι επιστήμονες ερευνούν την πιθανή σχέση μεταξύ αυτών των ορμονών και πρώιμης έναρξης της εφηβείας στα κορίτσια, με συνεπακόλουθη αύξηση του κινδύνου προσβολής από καρκίνο του μαστού. Η έρευνα δείχνει ότι η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλά επίπεδα φυσικών οιστρογόνων (μια από τις ορμόνες που χρησιμοποιούνται), αυξάνει το κίνδυνο καρκίνου του μαστού.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε κρίνει ότι, καθώς η εκτροφή ζώων με αυξητικές ορμόνες είναι ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη πρακτική, θα ήταν σκόπιμο να απαγορευτεί. Δεν συνέβη όμως το ίδιο και στις ΗΠΑ, όπου οι καταναλωτές μπορούσαν μόνο να διαφύγουν σε διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις. Κι έτσι, αυξανόμενος αριθμός Αμερικανών εκτροφέων βοοειδών έπαψαν να χρησιμοποιούν ορμόνες στα βοοειδή, καθώς η ζήτηση από τους καταναλωτές αυξήθηκε.
Όλο και περισσότεροι παραγωγοί ακολουθούν το δρόμο της μη χρησιμοποίησης ορμονών στα ζώα τους.

Πηγή: fresh Choices (David Joachim & Rochelle Davis)

[Total: 1   Average: 2/5]