Η Γέννηση του Αμερικανικού Σινεμά

Η Διαμάχη Των Κινηματογραφικών Τραστ με τους “ατίθασους” ανεξάρτητους παραγωγούς – Ο Πόρτερ και “η Μεγάλη Ληστεία Του Τρένου”

Τα “Nickelodeons” και η “Άλωση” της κινηματογραφικής αγοράς από τους “Μοναχικούς Καβαλάρηδες” της Ανεξάρτητης Παραγωγής…

Του Αντρέα Καρακούση

Κινηματογράφος, στις αρχές του αιώνα, σήμαινε – κυρίως – γαλλικό σινεμά. Ένα σινεμά που έκανε πολύ γοργά βήματα εξέλιξης και του οποίου η πρωτοκαθεδρία, παγκοσμίως, οφειλόταν – μεταξύ άλλων – και στο γεγονός ότι στην Αμερική κυριάρχησε για αρκετά χρόνια η διαμάχη της Edison (τράστ) με τους ανεξάρτητους παραγωγούς και αιθουσάρχες που τράβηξαν μια δική τους αυτόνομη, δύσκολη και γεμάτη ρίσκα πορεία…

general

Edison και Kennedy (που έως το 1908 ήταν αντίπαλοι) δημιούργησαν το ισχυρότατο τραστ “General Film Co” που ένας από τους στόχους του ήταν να φτάσουν τα πράγματα σε σημείο όπου οι ανεξάρτητοι να μην μπορούν να παράγουν ταινίες και έτσι να είναι αναγκασμένοι να προβάλλουν – απλώς – τις ταινίες που θα παρήγαγαν οι ισχυροί!

Οι ανεξάρτητοι, ωστόσο, αποδείχτηκαν “πολύ σκληροί για να πεθάνουν”! Μεταξύ αυτών, πολύ γνωστά ονόματα όπως ο Fox ή οι αδελφοί Warner που ένιωθαν ότι η νέα μόδα του κινηματογράφου θα γίνει σύντομα μία ισχυρότατη βιομηχανία! Έτσι, ίδρυσαν δικές τους, μικρότερου βεληνεκούς, εταιρείες και άρχισαν να γυρίζουν διάφορα φιλμ.

αμερικ. cinema

Λίγο πριν, το 1902, ο Edwin Porter (πρώην οπερατέρ της Edison) γυρίζει την πρώτη ολοκληρωμένη ταινία της αμερικανικής φιλμογραφίας! “Τη ζωή ενός αμερικάνου πυροσβέστη” και την επόμενη χρονιά, το 1903, γυρίζει “τη μεγάλη ληστεία του τρένου”, όπου μία ομάδα παρανόμων ληστεύει ένα τρένο αλλά στη συνέχεια εξοντώνεται από ένοπλους πολίτες! Και οι δύο. Παραγωγές της Edison. Αν δείτε την “μεγάλη ληστεία του τρένου”.. θα νιώσετε αμέσως ότι παρουσιάζει με έναν τέλειο τρόπο τη δράση! Σε 12 σκηνές, με έναν πραγματικά με τέλειο τρόπο! Μάλιστα, με το φιλμ αυτό εισάγεται για πρώτη φορά το θέμα “Φαρ Ουέστ” καθώς μπορούμε να δούμε μια σκηνή καταδίωξης των ληστών σε ανοιχτό χώρο και την πρώτη εμφάνιση “καουμπόηδων” στην ιστορία του σινεμά και “η μεγάλη ληστεία του τρένου” είναι το πρώτο – καταγεγραμμένο – Ουέστερv στα κινηματογραφικά χρονικά, είδος που θα γινόταν σύντομα στην Αμερική πολύ δημοφιλές… – Μάλιστα, έχει μείνει αξέχαστη – σε όποιον είδε το φιλμ – η σκηνή όπου ένας από τους ληστές σημαδεύει με το όπλο του προς την κατεύθυνση των θεατών και πυροβολεί κατά πάνω τους! … Ίσως για να πείσει μια και καλή το κοινό ότι τα… εξάσφαιρα, τα καουμπόικα καπέλα, τα σαλούν και τα άλογα ήρθαν για να κυριαρχήσουν ολοκληρωτικά!

warner bros
Αδελφοί Warner

Όταν προβλήθηκε μάλιστα εγκαινιάστηκε στη Νέα Υόρκη η πρώτη κινηματογραφική αίθουσα! Και όχι μόνο αυτό! Μέσα στα επόμενα χρόνια, θα δημιουργηθούν 8.000 αίθουσες, τα λεγόμενα Nickelodeons όπου πλήρωνες ένα νίκελ για να δεις μια ταινία. Μα μη φανταστείτε ότι επρόκειτο για αίθουσες ποιότητας! ‘Όχι! Ήταν αίθουσες όπου λίγο καιρό πριν στεγάζονταν εστιατόρια, καφενεία και άλλες μικροδουλειές και τώρα έγιναν οι “μικροί ναοί” της νέας θεαματικής θρησκείας! Μικροί ναοί με… μεγάλους όμως θαυμαστές!

Το περιβάλλον ήταν άβολο, πολλές φορές ακόμα και βρώμικο! – Η προβολή ξεκινούσε και παράλληλα, ένας μουσικός (με πιανόλα ή σπανιότερα βιολί) έπαιζε μουσική που συνόδευε την ταινία. Διότι, μη ξεχνάμε ότι ο θεατής δεν άκουγε ποτέ – τότε – να μιλούν οι ηθοποιοί, έστω και αν τους βλέπαμε να συνεννοούνται μεταξύ τους στο έργο. Οπότε, ο θεατής άκουγε μουσική και παράλληλα έβλεπε να προβάλλονται ταμπέλες που επεξηγούσαν την δράση ή την πλοκή.. – Στην καλύτερη δε περίπτωση.. υπήρχε ένας αφηγητής που εξηγούσε τη δράση, αλλά αυτή η τεχνική με τις ταμπέλες ήταν μια χαρακτηριστική κινηματογραφική τεχνική της εποχής…

porter cinema
Ο Πόρτερ σκηνοθετεί την ταινία “A country girl’s seminary life and experiences” 1908, Edison Studio, Bronx New York

Ο Porter θα συνεχίσει να γυρίζει ταινίες και το 1904 θα ολοκληρώσει και “τη μεγάλη ληστεία της τράπεζας”. Αυτός και οι άλλοι ανεξάρτητοι, δεν το έβαζαν κάτω! 20 χρόνια τράβηξε η διαμάχη με τα κινηματογραφικά τραστ και με τους μπράβους τους που κυνηγούσαν τους ανεξάρτητους! Οι δε αρχές έκλειναν για ασήμαντους λόγους τα Nickelodeons, αλλά και πάλι δεν τους νίκησαν!

Τα τραστ άρχισαν να χάνουν έδαφος όταν η αμερικάνικη εταιρεία Kodak, αναγκάστηκε να πουλήσει φιλμ στους ανεξάρτητους! Και αυτό δεν συνέβη τυχαία! Λίγο πιο πριν, οι ανεξάρτητοι παραγωγοί είχαν καταφέρει να προμηθευτούν γαλλικά φιλμ από τη γαλλική Lumiere. Το μονοπώλιο είχε σπάσει! Η Kodak δε μπορούσα να αντιδράσει διαφορετικά. Τα Τραστ δεν είχαν άλλα περιθώρια πλήρους επιβολής της συγκεντρωτικής ατζέντας τους…

Το δε κοινό, γέμιζε με τρομερό ενθουσιασμό τα πρώτα αμερικανικά σινεμά! Ε! Όλα είχαν πάρει το δρόμο τους σταδιακά! Τα τραστ λίγο λίγο συμβιβάστηκαν με τη νέα πραγματικότητα της έλευσης και της παραμονής στο παιχνίδι των ανεξάρτητων.

Αλλά την ανάπτυξη των ανεξαρτήτων, δεν την ευνόησε μόνο η αναγκαστική ανοχή που έδειξαν τα κινηματογραφικά τραστ. Μεγάλο, καθοριστικό ίσως, ρόλο έπαιξε και το γεγονός του ξεσπάσματος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, του “Μεγάλου Πολέμου”. Οι μάχες, οι εκατόμβες των θυμάτων, οι εξοντωτικές ταλαιπωρίες που αυτός έφερε.. έκανε πολλούς ευρωπαίους σκηνοθέτες να μεταναστεύσουν στην Αμερική. Και ταυτόχρονα, ο αμερικανικός κινηματογράφος εξήγαγε στην Ευρώπη φιλμ που σύντομα κατέκτησαν τις εκεί αδύναμες – λόγω των συνεπειών του πολέμου – αγορές.

Η Αμερική αρχίζει να παίρνει το πάνω χέρι! Αλλά, όλα όσα περιγράφηκαν δεν ήταν παρά μόνο η αρχή μια μεγάλης πορείας που θα ξεκινούσε για τα καλά όταν – όπως θα αναφέρουμε σε επόμενο άρθρο – θα γεννιόταν το Χόλιγουντ. Ναι! Το Χόλιγουντ θα γεννιόταν τόσο νωρίς στην Αμερική, για να θέσει μια για πάντα τα θεμέλια της αμερικανικής κινηματογραφικής ηγεμονίας.

Βασισμένο στην Έρευνα του Στάθη Βαλούκου “Η Ιστορία Του Κινηματογράφου” και στο βιβλίο “1001 ταινίες που πρέπει να δείτε” του Sreven Jay Schneider.

[Total: 0   Average: 0/5]