Αμερικανική Επανάσταση

Από τα χρονικά της εποχής προκύπτει ότι, ο Μάρτιος του 1765 σε μερικές Αμερικανικές Πολιτείες, κυρίως στην Πενσιλβανία και στη Βόρειο και Νότιο Καρολίνα, ήταν εξαιρετικά βαρύς.

Το κρύο, οι ατελείωτες βροχές, η καθυστερημένη συγκομιδή, δημιουργούσαν στις αποικίες του Ηνωμένου Βασιλείου ατμόσφαιρα βαριά και καταθλιπτική.

Ένα πρωί, οι κάτοικοι που αγόρασαν εφημερίδα, αντίκρισαν ένα μακάβριο θέαμα: στην πρώτη σελίδα εικονίζονταν νεκροκεφαλές, κόκαλα χιαστί, σκελετοί και άλλα παρόμοια.

Έφθανε να διαβάσουν λίγες γραμμές για να αποκαλυφθεί, όχι λιγότερο μακάβρια, η πραγματικότητα. Η Αγγλία έκανε ακόμη αισθητή την παρουσία της στους πέραν του Ατλαντικού υπηκόους της, υπό μορφή φόρων, δασμών, τελών κ.ά.

Επρόκειτο για το “Νόμο περί Χαρτοσήμου”, έναν από τους τόσους που ίσχυαν προ πολλού στην ίδια την Αγγλία και γίνονταν δεκτοί με μεγάλη δυσφορία. Αυτή τη φορά επεβλήθη ως εσωτερική φορολογία στις αμερικανικές αποικίες. Το μέτρο ήταν παράλογο γιατί σε όλες της εφημερίδες, τις προκηρύξεις, τα ημερολόγια, τα εισιτήρια κ.ά., επέβαλαν φόρο μισής πέννας κατά φύλλο.

Αντίθετα από ότι πίστευαν στο Λονδίνο, το νέο μέτρο έγινε δεκτό με απροσδόκητη βιαιότητα. Εκτός από τις διαδηλώσεις στους δρόμους, εφημερίδες και προκηρύξεις, κατήγγειλαν το νέο καταπιεστικό μέτρο με τα λόγια: “Μη παίρνετε εφημερίδες με ένσημο”. Πέντε χρόνια αργότερα, οι άποικοι αποφάσισαν να πουν “φθάνει πια”!

Ο Επταετής πόλεμος μεταξύ Αγγλίας και Γαλλίας, που έγινε σε έδαφος του Νέου Κόσμου, είχε τερματιστεί με θρίαμβο της Αγγλίας. Αλλά εκείνος ο πόλεμος είχε έναν επίλογο πολύ πιο σημαντικό από τον αναμενόμενο, δηλαδή την εκλογή μεταξύ του αγγλοσαξονικού και του λατινικού αποικισμού. Ο επίλογος αυτός ήταν αποφασιστικό γεγονός για την πολιτική διαμόρφωση της Βορείου Αμερικής: η χειραφέτηση των δεκατριών αγγλικών αποικιών και η ίδρυση, μέσα στην ίδια εικοσαετία, των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

podilato98-amerikaniki_epanastasi_06

Παραμελημένες από την αγγλική κυβέρνηση, όσο ήταν φτωχές και ασήμαντες, οι βορειοαμερικανικές αποικίες, τράβηξαν την προσοχή της μητροπόλεως, όταν έγιναν πλούσιες και άρχισαν να ευημερούν. Η επέμβασή της μεγάλωσε τόσο, ώστε να μεταβληθεί σε πραγματική καταπίεση.

Οι αποικιακές υποθέσεις είχαν ήδη ανατεθεί στο Υπουργείο Εμπορίου και Αποικιών. Από τότε, όλα τα ζητήματα που αφορούσαν όχι μόνο τα συμφέροντα, αλλά και τις ίδιες τις ελευθερίες των αποίκων λύνονταν αποκλειστικά υπό το πρίσμα του οικονομικού συμφέροντος της μητροπόλεως.

Το εμπόριο στα Αμερικανικά λιμάνια διεξαγόταν από το αποικιακό ναυτικό. Η Αγγλία έπρεπε να είναι επίσης η μόνη αγορά που προμήθευε προϊόντα στις αποικίες και η μόνη χώρα στην Ευρώπη που έπαιρνε τις μεγαλύτερες παραγγελίες. Με αυτόν το τρόπο, τα προοριζόμενα για τις αποικίες ξένα προϊόντα περνούσαν από τις χώρες παραγωγής στα αγγλικά λιμάνια, ξεφορτώνονταν και ξανάπαιρναν από εκεί τον δρόμο για την Αμερική. Έτσι, αυξάνονταν τα ναύλα και τα κέρδη του βρετανικού εμπορίου προς ζημιά των καταναλωτών των αποίκων.

Ένα μόνο πεδίο είχε μείνει ελεύθερο, πριν από τα μέσα του δέκατου όγδοου αιώνα, στις αμερικανικές αποικίες: το εμπόριο των δούλων. Και αυτό για να πλουτίζει από τη μια η τάξη των γαιοκτημόνων αποίκων του Νότου, και από την άλλη, για να περιορίζεται διαρκώς η δραστηριότητα των αποικιών αποκλειστικά στις τροπικές καλλιέργειες στις οποίες χρησιμοποιούσαν δούλους, ώστε οι άποικοι να μην μπορούν να επιδιώξουν πολιτική και οικονομική χειραφέτηση.

Περιορισμοί δεν έγιναν μόνο στη ναυτιλία και το εμπόριο. Τον 18ο αιώνα επεκτάθηκαν και στη βιομηχανία με σκοπό την παρεμπόδιση της αναπτύξεως της και, επομένως, του συναγωνισμού.

Έτσι, σε μια χώρα που παράγει μαλλί, όπως η Βόρειο Αμερική, μποϊκοτάρεται με κάθε τρόπο ή βιομηχανία μαλλιού. Το ίδιο συνέβαινε με την μεταλλουργική βιομηχανία σε περιοχές πολύ πλούσιες σε μεταλλεύματα.

Άνταμ Σμιθ
Ο μεγαλύτερος οικονομολόγος της εποχής, Άνταμ Σμιθ, είχε στιγματίσει την εφαρμοζόμενη στις αποικίες εμπορική πολιτική ως “κατάφωρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων” .

Γύρω στα 1750, ο Σουηδός περιηγητής Πέτρος Κάλμ έγραψε ότι όχι μόνο οι ιθαγενείς Αμερικανοί, αλλά και οι Άγγλοι μετανάστες, του είχαν πει πως από τις δεκατρείς αγγλικές αποικίες της Βορείου Αμερικής οι περισσότερες θα σχημάτιζαν κράτος εντελώς ανεξάρτητο από την Αγγλία. Και ακριβώς εκείνο τον καιρό ή Αγγλία διέπραξε ένα ασυγχώρητο σφάλμα τακτικής: εκτός από τα οικονομικά “λουριά” έσφιξε και τα πολιτικά.

Μετά τη Συνθήκη των Παρισίων του 1763, το Λονδίνο αντελήφθη ότι έπρεπε να αναδιοργανώσει την διοίκηση στις περιοχές που είχαν προστεθεί στον Καναδά, καθώς και σε άλλες. Η φορολογία στις αποικίες δεν ήταν άδικη αυτή καθαυτή, ήταν όμως άδικος ο τρόπος με τον οποίο αποφασίστηκε από το Κοινοβούλιο της Μητροπόλεως, στο οποίο οι άποικοι δεν συμμετείχαν.

Ανάμεσα στους φόρους που η Αγγλία είχε επιβάλει στις αποικίες, ο πιο άδικος ήταν ο “Νόμος περί σακχάρων” του 1764, που εξεδόθη σε αντικατάσταση του νόμου περί μελάσσης του 1733. Ο νόμος αυτός έκανε σε έξι μήνες τον αμερικανικό λαό να σκεφτεί περισσότερο από όσο είχε σκεφτεί χρόνια ολόκληρα. Τον επόμενο χρόνο προστέθηκε ο “Νόμος περί στρατωνισμού” που υποχρέωνε τις αποικίες να παρέχουν κατάλυμα στα βασιλικά στρατεύματα που βρίσκονταν εκεί.

Τον Μάρτιο του 1765 έσκασε η τελευταία “βόμβα”. Ο “Νόμος περί Χαρτόσημου”. Αντίθετα από το νόμο περί σακχάρεως που έπληττε κυρίως τους εισαγωγείς, ο νόμος περί χαρτόσημο αφορούσε ομάδες πολιτών που είχαν σημαντική επιρροή, όπως δικηγόροι, εκδότες κ.λπ.

Όλοι είχαν πεισθεί ότι ο νόμος είχε πολύ συγκεκριμένο σκοπό: να εξασθενίσει τη δύναμη της Αμερική. Η αντίδραση στο μέτρο δεν άργησε. Οι διανοούμενοι ξεκίνησαν ένα είδος ιδεολογικού πολέμου, οι έμποροι οργάνωσαν το μποϊκοτάζ των αγγλικών προϊόντων και τέλος, ο λαός κατέφυγε σε βιαιοπραγίες.

amrevpicture

Ένα από τα περιστατικά, ήταν εκείνο της 5ης Μαρτίου 1770: Μια παρέα Άγγλων στρατιωτών μπήκε σε μια ταβέρνα και ζήτησε να πιει ένα απόσταγμα ζαχαροκάλαμου, το κοινό ρούμι. Τότε ο ταβερνιάρης άρχισε να γελάει και να απαγγέλλει ένα μεγάλο μέρος από το Νόμο του σακχάρεως. Ήταν μια παρωδία που έθιγε ορισμένους αξιωματούχους της Αυτού Βρετανικής Μεγαλειότητας.

Οι στρατιώτες πήραν τα όπλα και πυροβολούσαν, τραυματίζοντας τρεις πολίτες θανάσιμα. Η αντιβρετανική προπαγάνδα εκμεταλλεύτηκε το επεισόδιο και το παρουσίασε ως “σφαγή της Βοστώνης”.

Δύο στρατιώτες καταδικάστηκαν για ανθρωποκτονία, αλλά αυτό δεν ηρέμησε τα πνεύματα. Το καζάνι συνέχιζε να βράζει στην Βοστώνη επί τρία χρόνια. Και μια νύχτα, άναψε η πρώτη σπίθα.

Ο νόμος περί χαρτοσήμου ακυρώνεται αλλά από τότε, όπως είπε αργότερα ο Τζών Άνταμς, δεύτερος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, “η επανάσταση εκυοφορείτο στο νου και στις καρδιές όλων”.

Τον Ιανουάριο του 1770 ο Άγγλος υπουργός λόρδος Κράφτον, που είχε επιβάλει το βαρύτερο φορολογικό σύστημα στις αποικίες, παραιτήθηκε. Ο διάδοχός του, λόρδος Νορθ, ανακάλεσε επειγόντως όλους τους φόρους που είχε επιβάλει ο προκάτοχός του, εκτός από τον φόρο του τσαγιού. Οι Αμερικανοί άποικοι και έμποροι ανέστειλαν το μποϊκοτάζ στα εισαγόμενα εμπορεύματα και η αγγλική κυβέρνηση πήρε μια αναπνοή. Ήταν όμως μια εφήμερη κατάσταση.

Εφόσον παρέμεινε ο φόρος του τσαγιού εξακολουθούσε και το μποϊκοτάζ του.

Η Εταιρία Ανατολικών Ινδιών είχε τις αποθήκες της γεμάτες απούλητο τσάι. Οι Αμερικανοί κατανάλωναν τεράστιες ποσότητες, αλλά τις αγόραζαν λαθραία. Ο νόμος δεν καταργήθηκε, απλά διορθώθηκαν τα τιμολόγια, άλλαξαν οι ονομασίες μερικών όρων, ενώ διατήρησαν ένα μικρό εισαγωγικό δασμό τριών πεννών για κάθε φορτίο μιας στερλίνας που πλήρωνε η Αμερική. Ήταν περισσότερο ζήτημα αρχής για την Αγγλία, παρά γοήτρου, ενώ είχε δημιουργηθεί το εξής παράδοξο: Το τσάι, αν και επιβαρυνόταν με αυτό τον μικρό δασμό, ήταν φθηνότερο από το λαθραίο.

Την αυγή της 15ης Δεκεμβρίου 1773 μπήκε στο λιμάνι της Βοστώνης το πλοίο “Ντάρμουθ” φορτωμένο με 342 κιβώτια τσαγιού, αξίας 18.000 στερλινών. Αγνοώντας τα γεγονότα που είχαν ακολουθήσει την επιβολή του νέου δασμού, ο καπετάνιος του πλοίου, που άνηκε στην Εταιρία Ανατολικών Ινδιών, περίμενε να δει να επιβιβάζονται για τις συνηθισμένες διαπραγματεύσεις οι έμποροι της πόλεως. Ως το μεσημέρι δεν είχε ακόμη φανεί κανείς, εκτός από μερικούς αποίκους συγκεντρωμένους στην αποβάθρα του λιμανιού που κοίταζαν την γέφυρα το “Ντάρμουθ” με κοροϊδευτικό χαμόγελο.

Ο καπετάνιος κατά το σούρουπο κουράστηκε και πήγε στον κυβερνήτη για να του ανακοινώσει ότι θα έφευγε για τα λιμάνια του Νότου, όπου ίσως θα μπορούσε να πουλήσει το φορτίο του και να μην πάει χαμένο. Ο κυβερνήτης του απάντησε ξερά ότι θα έπρεπε να πληρώσει, έτσι κι αλλιώς, τον οφειλόμενο δασμό, εφόσον είχε μπει στο λιμάνι και έβγαινε με φορτίο υποκείμενο σε δασμό.

Αυτό δεν άρεσε στον καπετάνιο. Πριν γυρίσει στο πλοίο πήγε σε μια ταβέρνα όπου σύχναζε με παλιούς συμπολεμιστές του στον αγγλογαλλικό πόλεμο.

Εν τω μεταξύ, συνέβαινε κάτι άλλο ασυνήθιστο: Ο ξάδελφος του μετέπειτα δεύτερου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, είχε συγκεντρώσει σε μια απόμερη αίθουσα μια ομάδα πατριωτών της Βοστώνης, τους πιο έμπιστους φίλους και τους πιο αφοσιωμένους δούλους. Για μερικές ώρες άνδρες και γυναίκες πηγαινοέρχονταν σιωπηλά μεταφέροντας δέματα με εφόδια στους ώμους και όπλα τυλιγμένα σε κουρέλια. Όταν οι πόρτες της αίθουσας άνοιξαν, βγήκε μια ομάδα από Ινδιάνους Μόχακ. Στην αποβάθρα, στο “Ντάρμουθ”, περίπολοι Άγγλων στρατιωτών περπατούσαν πάνω-κάτω, χωρίς να χάνουν από τα μάτια τους τις εξόδους του λιμανιού.

Οι Ινδιάνοι ξεπρόβαλαν ξαφνικά, αστραπιαία και αθόρυβα και εξουδετέρωσαν τις αγγλικές περιπόλους. Μέσα σε δύο ώρες τα 342 κιβώτια του τσαγιού είχαν ριχθεί στην θάλασσα.

ARTitle

Στην Αγγλία η αντίδραση ήταν άμεση. Ο Γεώργιος Γ’ αποφάσισε να κάνει πόλεμο. Εν τω μεταξύ, πήρε μια σειρά περιοριστικών μέτρων. Το λιμάνι της Βοστώνης έκλεισε. Γνωστοποιήθηκε στο δημοτικό συμβούλιο ότι, το λιμάνι της Βοστώνης θα ξανάνοιγε μόνο αν πλήρωναν το φόρο και έδιναν τη σχετική αποζημίωση για τα 342 κιβώτια τσαγιού.

Έτσι η επανάσταση άρχισε με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των εθνικών εξεγέρσεων εναντίον ξένων κυριάρχων, έστω κι αν αυτοί οι ξένοι άνηκαν στην ίδια οικογένεια, μιλούσαν την ίδια γλώσσα και ήταν από καταγωγή αδέλφια, αλλά έγιναν ξένοι γιατί δεν σεβάστηκαν τα δικαιώματα ελευθερίας των αποίκων και θέλησαν να γίνουν δεσπότες.

Στη Νέα Υόρκη, μετά τη σύλληψη του δημοσιογράφου Αλεξάνδρου Μακ Ντούγκαλ, σφοδρού πολέμιου της αγγλικής κυβερνήσεως και των αντιπροσώπων της, ιδρύθηκε ο σύλλογος “Οι Γιοί της Ελευθερίας”. Είχε ως σύνθημα τη λέξη “φόρτυ-φάιβ”, δηλαδή τον αριθμό 45, που αντιστοιχούσε στην σελίδα των πρακτικών της Εθνοσυνελεύσεως της Νέας Υόρκης, κατά την οποία είχε ψηφισθεί η απόφαση για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των αποίκων.

Στις αρχές η επανάσταση έγινε χωρίς όπλα. Πολλοί Αμερικανοί, αν και επαναστατούσαν κατά των αγγλικών μεθόδων, δεν μπορούσαν να δεχθούν την αρχή της αποσχίσεως από την μητρόπολη.

Τον Σεπτέμβριο του 1774 συνήλθε στη Φιλαδέλφεια το πρώτο ηπειρωτικό συνέδριο που συνέταξε μια αποφασιστική διακήρυξη των δικαιωμάτων των αποικιών, με την οποία διεκδικούσαν το αποκλειστικό δικαίωμα να νομοθετούν για τις δικές τους υποθέσεις και αποφάσιζαν να διακόψουν τις εμπορικές σχέσεις με τη μητρόπολη.

Η επανάσταση έβαινε προς ένοπλη σύγκρουση. Επτά μήνες αργότερα, στο Λέξινγκτον, κοντά στην Βοστώνη, έγινε η πρώτη σύγκρουση μεταξύ των αντιθέτων παρατάξεων.

Η πορεία του πολέμου καλύπτεται από μια σειρά εναλλασσόμενων γεγονότων, γνωστών σε όλους, όπως και η κατάληξή τους, ο σχηματισμός των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Ο πρώτος Πρόεδρος των ΗΠΑ, George Washington,
Ο πρώτος Πρόεδρος των ΗΠΑ, George Washington.

Τη νύχτα της 4ης Ιουλίου 1776, ο Τόμας Τζέφερσον, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος και ο Σάμιουελ Άνταμς συναντήθηκαν για να συντάξουν τη “Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας”, που είναι ίσως το πιο σημαντικό ντοκουμέντο της αμερικανικής ιστορίας, ένα έγγραφο που ανάγγελλε τη γέννηση ενός νέου έθνους, και με μια νέα φιλοσοφία περί ανθρώπινης ελευθερίας..

Αυτό δεν μας εμποδίζει να υπενθυμίσουμε ότι στην Αμερική της εποχής εκείνης, υπήρχαν μισό εκατομμύριο δούλοι. Έπρεπε να περάσει ακόμη ένας αιώνας σχεδόν πριν σπάσουν τα δεσμά τους. Και τα δεσμά αυτά ήταν τόσο σφιχτοδεμένα στους καρπούς των χεριών των νέγρων, ώστε ακόμη και σήμερα, δεν ισχύει πάντα για τους έγχρωμους πολίτες της η ωραιότατη εκείνη φράση από το έγγραφο της διακήρυξης της ανεξαρτησίας: “Πιστεύουμε ότι όλοι οι άνθρωποι γεννήθηκαν ίσοι” …

Θ.Γ.

Πηγή: Περιοδικό “Ιστορία”

[Total: 1   Average: 5/5]