Το Απελευθερωτικό Μέτωπο κήρυξε τον πόλεμο στη Γαλλία – Η Ανεξαρτησία της Αλγερίας

Την 1η Νοεμβρίου 1954 σημειώθηκαν σε τριάντα και πλέον σημεία του αλγερινού εδάφους, εβδομήντα τρομοκρατικές απόπειρες και σαμποτάζ με αποτέλεσμα να σκοτωθούν επτά άτομα και να τραυματιστούν άλλα τέσσερα, Γάλλοι και Αλγερινοί.

Τότε ελάχιστοι ήταν αυτοί που έλαβαν σοβαρά υπόψη τους τα αιτήματα της οργάνωσης που ανέλαβε την ευθύνη για τις ενέργειες αυτές. Δηλαδή του Εθνικού Μετώπου Απελευθέρωσης, FLN, μιας οργάνωσης που έμελλε να διεξαγάγει ένα νικηφόρο, για τους Αλγερινούς, πόλεμο εναντίον της Γαλλίας και να χαρίσει στη χώρα την ανεξαρτησία.

Οι αρμόδιες αρχές στο Αλγέρι και στο Παρίσι, καθώς και η συντριπτική πλειονότητα των πολιτικών κομμάτων και των εφημερίδων, θεώρησαν ότι όλες αυτές οι τρομοκρατικές πράξεις οφείλονταν στη δράση ορισμένων κακοποιών στοιχείων τα οποία είχαν ενεργήσει σύμφωνα με τις εντολές και την καθοδήγηση της ηγεσίας της Αιγύπτου και της αραβικής “Λίγας”.

Σύμφωνα πάντα με τους Γάλλους πολιτικούς, στόχος των τρομοκρατικών ενεργειών ήταν η πρόκληση τεχνικής “κρίσης” στην Αλγερία, έτσι ώστε να διατηρηθεί η ένταση που ταλαιπωρούσε την περιοχή Μαγκρέμπ από το 1952 και η οποία φαινόταν να οδεύει προς το τέλος της.

Ουσιαστικά επρόκειτο για κήρυξη του πολέμου εναντίον των Γάλλων, ο οποίος διήρκεσε επτά ολόκληρα χρόνια και χάρισε στην Αλγερία την ανεξαρτησία της.

november-1-1954-the-beginning-of-the-revolution-in-algeria
November 1, 1954, the beginning of the revolution in Algeria

Είναι γνωστό ότι κατά το διάστημα από το 1954 ως το 1962 οι διαδοχικές κυβερνήσεις της Γαλλίας απέφυγαν να χρησιμοποιήσουν τον όρο “πόλεμος”, για να χαρακτηρίσουν τα γεγονότα που συγκλόνιζαν την Αλγερία ως “επιχειρήσεις διατήρησης της τάξης”.

Παρόλο που ο στρατηγός Ντε Γκωλ ομολόγησε στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που πραγματοποιήθηκε στις 11 Απριλίου 1961 ότι “Πραγματικά, αυτή τη στιγμή στην Αλγερία μαίνεται ο πόλεμος”.

Το FLN, αμέσως μετά τη νύχτα της 1ης Νοεμβρίου 1954, κυκλοφόρησε μια διακήρυξη με την οποία ενημέρωνε τους Αλγερινούς για τους στόχους και τα μέσα που θα χρησιμοποιούσε για να επιτύχει την ανεξαρτησία της χώρας, ενώ έκανε γνωστά στους Γάλλους αποικιοκράτες τα αιτήματά του. Δήλωνε συγχρόνως ότι μόνο η ικανοποίησή τους θα άνοιγε τον δρόμο ειρήνευσης στις δυο αντιμαχόμενες πλευρές.

Σαράντα και πλέον χρόνια αργότερα, βλέπουμε την ίδρυση ενός κράτους και ενός πολιτικού καθεστώτος που σήμερα αντιμετωπίζει δυσεπίλυτα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα.

Στις 18 Μαρτίου 1962 υπογράφηκε στο Εβιάν, μεταξύ των Γάλλων και των εκπροσώπων του FLN, μια σειρά συμφωνιών με τις οποίες παραχωρείτε ανεξαρτησία στην Αλγερία και προβλέπονταν μέτρα για την αποκατάσταση της ελευθερίας και της ασφάλειας, τόσο των Γάλλων αποίκων, όσο και του υπόλοιπου πληθυσμού της χώρας.

fln
Εθνικό Μέτωπο Απελευθέρωσης, FLN

Την 1η Ιουλίου της ίδιας χρονιάς οι Αλγερινοί επικύρωσαν παμψηφεί, με δημοψήφισμα, τις συμφωνίες αυτές (η εφαρμογή των οποίων υπήρξε μερική και περιορισμένη), ενώ λίγες μέρες αργότερα, στις 3 Ιουλίου, η Γαλλία αναγνώρισε την αυτονομία της πρώην αποικίας της, δίνοντας συγχρόνως το “πράσινο φως” για τη μεγάλη έξοδο των Ευρωπαίων προς τη μητρόπολη.

Την ίδια ακριβώς στιγμή, και συγκεκριμένα το καλοκαίρι του 1962, ξέσπασε στην Αλγερία ένας ανένδοτος αγώνας ανάμεσα στις πολιτικές δυνάμεις, για την κατάκτηση της εξουσίας.

Μπεν-Μπελά: μεταβατική εποχή 1962-1965

Ενώ ο ηγέτης του FLN, Μπεν Μπελά και οι σύντροφοί του ανακοίνωναν την ίδρυση ενός “Πολιτικού Γραφείου” που θα είχε την ευθύνη οικοδόμησης του νέου κράτους, ο Μπεν Γιουσέφ Μπεν Κεντά, επικεφαλής της “Προσωρινής κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Αργερίας”, η οποία είχε ήδη σχηματιστεί στη διάρκεια του πολέμου, προσπαθούσε να την επιβάλει ως μοναδική κυβέρνηση της χώρας. Το αποτέλεσμα ήταν να ξεσπάσουν μεγάλες συγκρούσεις μεταξύ τους, από την έκβαση των οποίων νικητής αναδείχθηκε ο Μπεν Μπελά της FLN, ο οποίος και εξελέγη πρώτος πρόεδρος της Δημοκρατίας της Αλγερίας μετά το δημοψήφισμα της 8ης Σεπτεμβρίου 1962.

%ce%b1%cf%87%ce%bc%ce%ad%ce%bd%cf%84-%ce%bc%cf%80%ce%b5%ce%bd-%ce%bc%cf%80%ce%b5%ce%bb%ce%ac
Αχμέντ Μπεν Μπελά

Αμέσως μετά την εκλογή του, βρέθηκε ενώπιον μιας χώρας που χρειαζόταν ριζική ανοικοδόμηση, αφού ποσοστό μεγαλύτερο από το 40% του πληθυσμού ζούσε κάτω από το όριο της φτώχειας μέσα σε συνθήκες αθλιότητας και η οικονομίας της χώρας είχε τελείως αποδιοργανωθεί, λόγω κυρίως της μαζικής εξόδου των Γάλλων αποίκων, που είχαν συγκεντρώσει για τριάντα και περισσότερα χρόνια στα χέρια τους τη διαχείριση όλων των οικονομικών τομέων.

Γενναιόδωρος σαν χαρακτήρας, αλλά χωρίς να έχει συνειδητοποιήσει ουσιαστικά τη σοβαρότητα των προβλημάτων που είχε να αντιμετωπίσει, ο Μπεν Μπελά αποφάσισε να εφαρμόσει το σύστημα της ¨αυτοδιαχείρισης”, σε μια χώρα που όχι μόνο δεν ήταν προετοιμασμένη για κάτι τέτοιο πολιτικά, αλλά ούτε διέθετε την κατάλληλη κρατική υποδομή.

Συγχρόνως, προέβη στην εθνικοποίηση του κεφαλαίου που απόμεινε λόγω της εσπευσμένης αναχώρησης των κατόχων του, στην κοινωνικοποίηση πολλών βιομηχανικών μονάδων, αλλά και στη μαζική απαλλοτρίωση αγροτικών εκτάσεων που άνηκαν μέχρι τότε στους Γάλλους αποίκους και οι οποίες πέρασαν στη διαχείριση των Λαϊκών Επιτροπών. Άμεση συνέπεια όλων αυτών των οικονομικών μέτρων, ήταν η τεράστια αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος της χώρας, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να προσφύγει, ήδη από το 1963, σε διεθνή δανεισμό.

Η Γαλλία της δάνεισε 1.300 εκατομμύρια φράγκα, η Σοβιετική Ένωση 500 εκατομμύρια φράγκα και η Κίνα 250 εκατομμύρια φράγκα.

Χαρισματικός και δημοφιλής όσο κανένας άλλος πολιτικός άνδρας της χώρας του, ο Μπεν Μπελά έχασε βαθμιαία την αίσθηση του μεγέθους των οικονομικών προβλημάτων και άρχισε ταυτόχρονα να απομονώνεται από τους παλιούς του συντρόφους που τον είχαν υποστηρίξει στη διάρκεια του αγώνα.

Η πολιτική αναρχία εγκαταστάθηκε στη χώρα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του Αυγούστου 1964, το οποίο αποκάλυψε τις μυστικές σχέσεις που διατηρούσαν με τις δυνάμεις του στρατού όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Στις αρχές, λοιπόν, του 1965, η Αλγερία αντιμετώπιζε σοβαρό ενδεχόμενο οικονομικής κατάρρευσης, αφού αυξανόταν συνεχώς το ποσοστό των ανέργων και συνεχιζόταν η μαζική έξοδος των φτωχών αγροτικών τάξεων προς τις αστικές περιοχές, αλλά και το ισχυρό μεταναστευτικό ρεύμα του πληθυσμού προς τις ευρωπαϊκές χώρες.

november-1-1954-french-defeats-in-vietnam-emboldened-algerias-front-de-libration-nationale-fln-to-launches-armed-revolts-to-gain-national-independence_0
Αλγερία 1 Νοεμβρίου 1954. Η Επανάσταση.

Ο Μπεν Μπελά φαινόταν ακόμα να μην αντιλαμβάνεται τις κοινωνικές συνέπειες των σοβαρών αυτών οικονομικών προβλημάτων, και μάλιστα πίστευε ότι είχε εξασφαλίσει την αμέριστη υποστήριξη του λαού, αλλά και τη μακροβιότητα της κυβέρνησής του, αφού κατάφερε να κατατροπώσει τους σημαντικότερους αντιπάλους του καθεστώτος.

Έτσι, ούτε καν υποπτεύθηκε τη δύναμη που είχε συγκεντρώσει στα χέρια του ο στρατηγός Μπουμεντιέν, ο οποίος μπορεί να τον στήριξε στην πορεία του προς την εξουσία το 1962 αλλά είχε καταστεί πλέον ο ισχυρός άνδρας του καθεστώτος.

Ο Μπεν Μπελά έμεινε έκπληκτος όταν συνελήφθη από τις στρατιωτικές δυνάμεις στις 19 Ιουνίου 1965. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 19 Ιουλίου 1965, σχηματίστηκε η νέα κυβέρνηση της χώρας με επικεφαλής τον στρατηγό Μπουμεντιέν.

Μπουμεντιέν: ισχυρό κράτος 1965-1978

Μυστικοπαθής, άκαμπτος, αδιάλλακτος ιδεολογικά και συνειδητός παράγοντας στην οικοδόμηση του αλγερινού κράτους, ο Μπουμεντιέν επρόκειτο να σημαδέψει με το έργο του τη σύγρονη ιστορία της πατρίδας του. Για να κυβερνήσει, στηρίχθηκε ολοκληρωτικά στον στρατό παραμερίζοντας από το πολιτικό προσκήνιο το FLN, ενώ ταυτόχρονα φρόντισε να εξαφανίσει από το πολιτικό προσκήνιο κάθε αντιπολιτευτική τάση.

Μοναδικό του πάθος ήταν το ίδιο το κράτος που το ονειρευόταν ισχυρό και προικισμένο με σταθερούς θεσμούς.

%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%b1%cf%81%ce%af-%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%ad%ce%bd
Χουαρί Μπουμεντιέν

Οι ιδέες του περί Κράτους αποτέλεσαν το έναυσμα για τη σύνταξη τη “Εθνικής Χάρτας” που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 1976, διακηρύσσοντας ότι στόχος του καθεστώτος θα ήταν η οικοδόμηση του σοσιαλισμού και καθορίζοντας συγχρόνως τους μεγάλους πολιτικούς, οικονομικούς και πολιτιστικούς προσανατολισμούς της νέας κυβέρνησής.

Το Σύνταγμα που ψηφίστηκε το Νοέμβριο του 1976 οργάνωσε τη λειτουργία του κράτους και όρισε τον Ισλαμισμό επίσημη θρησκεία του κράτους.

Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές πραγματοποιήθηκαν στις 25 Φεβρουαρίου 1977.

Ο Μπουμεντιέν προχώρησε στην εθνικοποίηση των επιχειρήσεων εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου και κυρίως των υδρογονανθράκων. Στις 24 Φεβρουαρίου 1971 εθνικοποίησε το δίκτυο μεταφοράς πετρελαίου, το φυσικό αέριο και το 51% των μετοχών όλων των γαλλικών εταιρειών που έδρευαν στη χώρα, με αποτέλεσμα μόνο η Total να δεχθεί τους όρους της κυβέρνησης και να συνεχίσει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες. Οι υπόλοιπες πετρελαϊκές εταιρείες εγκατέλειψαν την Αλγερία, ενώ συγχρόνως η Γαλλία αποφάσισε να μποϋκοτάρει το πετρέλαιο της πρώην αποικίας της και ανακάλεσε όλους τους Γάλλους τεχνικούς που εργάζονταν σε αλγερινό έδαφος.

Οι σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών παρέμεινα τεταμένες ως την επίσημη επίσκεψη στη χώρα του Γάλλου Προέδρου Βαλερύ Ζισκάρ Ντ’Εσταίν, τον Απρίλιο του 1975.

Με στόχο την απογείωση της οικονομίας, ο Μπουμεντιέν προέβη στην ίδρυση εβδομήντα δημόσιων επιχειρήσεων που θα αποτελούσαν τη σπονδυλική στήλη του δημόσιου τομέα, ενώ παράλληλα το υπουργείο Οικονομικών άρχισε να εφαρμόζει το φιλόδοξο σχέδιο του “εκσυγχρονισμού των βιομηχανιών”, η παραγωγή των οποίων ξεπέρασε το 30% των δυνατοτήτων τους.

Η βελτίωση των οικονομικών δεδομένων της χώρας στηρίχθηκαν σε ένα τεράστιο πρόγραμμα εκπαίδευσης με σκοπό την έστω μακροπρόθεσμη κάλυψη των κενών που είχε προκαλέσει η μαζική έξοδος από τη χώρα τεχνικού προσωπικού και επιστημόνων. Αποτέλεσμα αυτής της εκστρατείας του καθεστώτος ήταν η φοίτηση το 1978 στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση τεσσάρων εκατομμυρίων μαθητών το σχολικό έτος 1962-1963. Εντούτοις, η Αλγερία δεν μπόρεσε ποτέ να αποκτήσει επάρκεια επιστημονικού και τεχνολογικού προσωπικού, με άμεση συνέπεια την κακή λειτουργία των κρατικών επιχειρήσεων. Στην αποτυχία όμως οδήγησε και η κολλεκτιβοποίηση της γης την οποία θέλησε να εφαρμόσει ο Μπομεντιέν, κυρίως λόγω της άδικης κατανομής των εδαφών, της γραφειοκρατίας που επικρατούσε στον δημόσιο τομέα, του μη αποδοτικού κυκλώματος διανομής κ.λπ.

algerian-guerilla-in-the-early-years-of-the-algerian-war-forming-the-beginnings-of-fln
Η Επανάσταση κατά των Γάλλων ετοιμάζεται και η οργάνωση FLN συγκεντρώνει τα πρώτα του μέλη.

Παρόλα αυτά, το καθεστώς του Μπουμεντιέν γνώρισε μεγάλη απήχηση σε διεθνές επίπεδο και πολλοί ήταν οι διανοούμενο του Τρίτου Κόσμου αλλά και της Γαλλίας που έσπευσαν να θαυμάσουν από κοντά το “αλγερινό Θαύμα”. Μπορεί το γόητρο του καθεστώτος να μεγάλωνε συνεχώς στη διάρκεια των επόμενων χρόνων ανάμεσα στους λαούς του Τρίτου κόσμου, ποτέ όμως η χώρα δεν μπόρεσε να ξεπεράσει τις μεγάλες οικονομικές της δυσκολίες, με αποτέλεσμα να συσσωρευθούν σταδιακά πλήθος κοινωνικών προβλημάτων τα οποία χειροτέρευαν διαρκώς λόγω της τεράστιας δημογραφικής έκρηξης του πληθυσμού (το ποσοστό γεννητικότητας το 1972 άγγιξε το 3,5%).

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι όταν πέθανε ο Μπουμεντιέν, στις 27 Σεπτεμβρίου 1978, το 60% του πληθυσμού δεν είχε γνωρίσει την εποχή της αποικιοκρατίας.

Σάντλι: μεταρρυθμίσεις και κρίσεις 1978-1988

Μετά τον θάνατο του Μπουμεντιέν, το FLN, που παρέμενε το μοναδικό κόμμα της χώρας, όρισε αρχηγό του κράτους, με τη σύμφωνη γνώμη του στρατού, τον στρατηγό Σάντλι Μπεν Τζεντίντ με το επιχείρημα ότι ήταν ο αρχαιότερος στην ιεραρχία αξιωματικός. Έτσι, στις 7 Φεβρουαρίου 1979 εξελέγη πρόεδρος της Δημοκρατίας της Αλγερίας. Παρόλο που πίστευαν όλοι ότι η θητεία του θα ήταν μια μεταβατική περίοδος για τη χώρα, όχι μόνο κατάφερε να εδραιώσει τη θέση του, αλλά και να εκλεγεί δύο ακόμη φορές. Αποτέλεσε για την Αλγερία την αρχή μιας νέας εποχής, καθώς αισθανόταν λιγότερο “επαναστάτης” και περισσότερο διαχειριστής της κρατικής εξουσίας.

Ο Σάντλι οπαδός της οικονομικής και πολιτικής φιλελευθεροποίησης, προχώρησε αμέσως στην κατάργηση του μέτρου της παροχής βίζας από τις αρμόδιες αρχές για όσους Αλγερινούς πολίτες επρόκειτο να ταξιδέψουν στο εξωτερικό και διέταξε την απελευθέρωση του Μπεν Μπελά στις 30 Οκτωβρίου 1980.

Εντούτοις το νέο καθεστώς, παρά τις καλές του προθέσεις, προσέκρουσε στη “Βερβερική Άνοιξη”, ένα είδος πολιτιστικής επανάστασης, μιας εξέγερσης των Βερβέρων, η οποία έφερε στο προσκήνιο προβλήματα του γλωσσικού πλουραλισμού που ταλαιπωρεί την Αλγερία, αφού στη χώρα υπάρχουν τρεις επίσημες γλώσσες, η αραβική, η γαλλική και η βερβερική. Η “Βερβερική Άνοιξη” κατέληξε στις μεγάλες ταραχές που σημειώθηκαν στην περιοχή Τιζιούζου στην Καβυλία και τις οποίες κατέστειλαν οι αστυνομικές δυνάμεις.

images

Ο Σάντλι στην αρχή προσπάθησε δειλά να λάβει κάποια μέτρα πολιτικού “ανοίγματος”: περιόρισε τον ρόλο των μυστικών υπηρεσιών και εκσυγχρόνισε τις στρατιωτικές δυνάμεις. Κατά την πρώτη τετραετία της θητείας του (1980-1984), έθεσε σε άμεση προτεραιότητα τους μέχρι τότε παραμελημένους τομείς της οικονομίας και της κοινωνικής μέριμνας, δηλαδή προσπάθησε να αναβαθμίσει τη γεωργία, τον πολιτισμό, την εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου, αλλά και να δημιουργήσει μια στοιχειώδη στεγαστική πολιτική.

Επίσης επιχείρησε να αναβαθμίσει τον καταχρεωμένο τομέα της εθνικής βιομηχανίας και να δημιουργήσει επενδύσεις από τον ξεχασμένο ιδιωτικό τομέα. Όμως, παρά τις προσπάθειες, είναι γεγονός ότι στη διάρκεια της θητείας του σημειώθηκε μεγαλύτερη διαφθορά που είχε υπάρξει μέχρι τότε, ενώ η επανεγκατάσταση στο έδαφος της χώρας ξένων εταιρειών κρίθηκε εξ ολοκλήρου από τη δράση των χρηματιζόμενων μεσαζόντων. Όσο για την γραφειοκρατία που καταδυνάστευε τη διοίκηση, αλλά και το ίδιο το FLN, έφθασε σε επικίνδυνα σημεία.

Το 1984 η Αλγερία, ευτυχώς δεν δοκιμάστηκε από την “επανάσταση του ψωμιού” που συγκλόνισε το Μαρόκο και την Τυνησία χάρη στα μεγάλα έσοδα που είχαν αποφέρει οι πωλήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Εντούτοις, ο λαός έδειχνε ιδιαίτερα δυσαρεστημένος από την επίδειξη πλούτου και ευημερίας στην οποία προέβαινε με απερίσκεπτο τρόπο η νέα κάστα του κεφαλαίου. Έτσι άρχισε να δημιουργείται ένα αγεφύρωτο χάσμα ανάμεσα σε κοινωνικές τάξεις, ενώ έντονη και φανερή ήταν η δυσαρέσκεια της νεολαίας.

Ένα χρόνο αργότερα μειώθηκαν διεθνώς οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου με αποτέλεσμα να μειωθούν αισθητά τα συναλλαγματικά αποθέματα. Τότε η κυβέρνηση αποφάσισε να λάβει δρακόντεια μέτρα οικονομικής λιτότητας και να μειώσει τις κοινωνικές δαπάνες, αλλά και τον όγκο των εισαγόμενων προϊόντων.

Βαθμιαία άρχισαν να σπανίζουν τα βασικά είδη διατροφής στην αγορά, ενώ επισπεύσθηκε ο ρυθμός της εξόδου του φτωχού αγροτικού πληθυσμού προς τα αστικά κέντρα. Η κρίση, όμως, που προϋπήρχε στο στεγαστικό δεν επέτρεπε σε όλους αυτούς τους εσωτερικούς μετανάστες να τακτοποιηθούν σε καταλύματα που πληρούσαν τους βασικούς έστω κανόνες υγιεινής.

Στο έλεος της ανεργίας, στερημένη από κάθε ψυχαγωγική και πολιτιστική ζωή, χωρίς καμία προοπτική για το μέλλον, η νεολαία άρχισε να εξεγείρεται.

algerian-war-1954-1962
Ο Αλγερινός πόλεμος (1954-1962).Θύματα Αλγερινοί από τα πυρά των Γάλλων.

Η Άνοδος του FIS 1988-1991 (φανατικοί ισλαμιστές)

Η δυσαρέσκεια της πλειονότητας των κοινωνικών μαζών αποτελούσε πρόσφορο έδαφος για τους ισλαμιστές οι οποίοι, εκείνη ακριβώς την εποχή, άρχισαν να αναπτύσσονται με αφανή τρόπο.

Τον Απρίλιο του 1985 πραγματοποιήθηκε μέσα σε κλίμα γενικής έντασης η δίκη 135 Μουσουλμάνων εθνικιστών, οι οποίοι κατηγορούνταν για τη συμμετοχή τους στη δράση παράνομων οργανώσεων. Συγχρόνως ξέσπασαν στο Αραβικό Φρούριο του Αλγερίου μεγάλες διαδηλώσεις με βασικό αίτημα τη βελτίωση των συνθηκών στέγασης του πληθυσμού.

the20battle20of20algiers

Την αμέσως επόμενη χρονιά, το Νοέμβριο του 1986, σημειώθηκαν μεγάλες ταραχές, κυρίως στις ανατολικές περιοχές της χώρας όπου η συμμετοχή των νέων υπήρξε πραγματικά συντριπτική. Οι διαδηλωτές δεν στέφονταν απλώς εναντίον του FLN αλλά και ολόκληρης της πολιτικής τάξης.

Οι ταραχές του 1986 αποτέλεσαν το προοίμιο των συγκλονιστικών διαδηλώσεων που σημειώθηκαν τον Οκτώβριο του 1988, όταν οι εξεγερμένοι νεολαίοι έφθασαν στο σημείο να λεηλατήσουν το εμπορικό κέντρο του Αλγερίου, ενώ την αμέσως επόμενη μέρα δεν δίστασαν να βάλουν φωτιά σε πολλά δημόσια κτίρια της πόλης. Τότε η κυβέρνηση αποφάσισε να εφαρμόσει τον στρατιωτικό νόμο και οι στρατιωτικές δυνάμεις που ανέλαβαν την αποκατάσταση της τάξης πυροβόλησαν χωρίς κανέναν ενδοιασμό τους διαδηλωτές στους δρόμους της πρωτεύουσας.

Όταν έλαβαν τέλος οι αιματηρές συγκρούσεις, το επίσημο κράτος ανακοίνωσε ότι ο αριθμός των θυμάτων είχε ξεπεράσει τα πεντακόσια άτομα.

Ενώπιον της αυξανόμενης κοινωνικής αναταραχής, ο αρχηγός του κράτους κατάλαβε ότι πλέον η Αλγερία δεν μπορούσε να εξακολουθήσει να λειτουργεί με το μονοκομματικό σύστημα. Προσέφυγε, λοιπόν, στη λαϊκή ετυμηγορία, στις 23 Φεβρουαρίου 1989 και έδωσε στον λαό την ευκαιρία να ταχθεί υπέρ του πολυκομματισμού.

Ετέθη σε εφαρμογή σχετικός νόμος που επέτρεπε την ύπαρξη και τη λειτουργία πολιτικών κομμάτων και καθιέρωνε την ελευθερία του Τύπου.

%ce%b11
Ο γαλλικός στρατός απαντούσε με συστηματική τρομοκρατία, με πυρπόληση χωριών και δημιουργώντας πρόχειρα στρατόπεδα συγκέντρωσης, συνοπτικές εκτελέσεις και τα βασανιστήρια

Έτσι, για πρώτη φορά μετά την ανεξαρτησία της, η Αλγερία εισήλθε στον δρόμο του εκδημοκρατισμού. Ήταν η πρώτη φορά που μια αραβική, μουσουλμανική χώρα νομιμοποιούσε τη λειτουργία ενός κόμματος που είχε πολιτική του βάση το Ισλάμ και για επιδίωξη την οικοδόμηση της “Ισλαμικής Δημοκρατίας”. Πρόκειται για το Ισλαμικό Μέτωπο Σωτηρίας, το γνωστό FIS, η νομιμοποίηση της λειτουργίας του οποίου δίχασε πραγματικά το σύνολο του πολιτικού κόσμου.

Ακόμα και οι στρατιωτικοί ηγέτες θεώρησαν μεγάλο λάθος την ελεύθερη πολιτική δράση ενός ισλαμικού κόμματος, σε μια χώρα όπου η θρησκεία έπαιζε τόσο καθοριστικό ρόλο και επιπλέον αποτελούσε ένα από τα εργαλεία χειραγώγησης της εθνικής συνοχής και συνείδησης.

Στις 12 Ιουνίου 1990 τα αποτελέσματα των πρώτων ελεύθερων δημοτικών και περιφερειακών εκλογών έδωσαν την πλειοψηφία των εδρών όλων των δημοτικών συμβουλίων των μεγάλων πόλεων στο FIS, το οποίο έφθασε να αναχθεί σε σημαντικό παράγοντα της πολιτικής ζωής. Τότε το καθεστώς, με τη βοήθεια του στρατού, προχώρησε στη λήψη μιας σειράς οικονομικών και κοινωνικών μέτρων, ελπίζοντας ότι οι κοινωνικές παροχές θα κατόρθωναν να περιορίσουν τη μεγάλη επιρροή που ασκούσαν στον λαό οι φανατικοί ισλαμιστές. Φαίνεται όμως ότι οι αρχές της Αλγερίας είχαν υποτιμήσει την εμβέλεια της προπαγάνδας τους, αλλά και τις βαθύτερες αιτίες που είχαν επιτρέψει την εξάπλωσή τους.

%ce%b13
11 Δεκεμβρίου 1960. Κατά την επίσκεψη του Charles De Gaulle. Γάλλοι στρατιώτες συγκεντρώνουν νέους Αλγερινούς για ανάκριση μετά από μια επίθεση κατά του γαλλικού στρατού.

Σύμφωνα με τους Μουσουλμάνους εθνικιστές, το κράτος πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με το μουσουλμανικό δίκαιο και βέβαια να είναι απαλλαγμένο από κάθε ξένη επίδραση.

Οι ισλαμιστές απορρίπτουν τη δημοκρατία, τη χαρακτηρίζουν ξενόφερτο πολιτικό σύστημα το οποίο έφερε στη χώρα τους η “Σατανική Δύση”, δηλαδή Γάλλοι αποικιοκράτες.

Είναι λοιπόν φανερό ότι ο πολιτικός τους λόγος εύκολα επηρεάζει μια νεολαία που έχει βιώσει την κοινωνική ανισότητα, έχει μεγαλώσει μέσα σε άσχημες οικονομικές συνθήκες και αναζητεί την εθνική της ταυτότητα.

Οι πρώτες κοινοβουλευτικές εκλογές με το πολυκομματικό σύστημα είχαν προγραμματιστεί για τις 27 Ιουνίου 1991, αλλά αναβλήθηκαν εξαιτίας των διαδηλώσεων και συγκρούσεων με τις δυνάμεις του στρατού που πραγματοποίησαν την παραμονή οι ισλαμιστές.

Τελικά ο πρώτος γύρος των κοινοβουλευτικών εκλογών πραγματοποιήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 1991 και ανέδειξε νικητή το ισλαμικό κόμμα το οποίο συγκέντρωσε 188 έδρες έναντι 25 των Σοσιαλιστών και 18 του FLN.

Ο δεύτερος γύρος των εκλογών δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, αφού ο στρατός ανάγκασε τον Πρόεδρο Σάντλι να παραιτηθεί από το αξίωμά του ακριβώς τη στιγμή που που προετοιμαζόταν να ¨συγκατοικήσει” στην εξουσία με το FIS.

Τη διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε ένα διορισμένο Συμβούλιο, επικεφαλής του οποίου τοποθετήθηκε από την ηγεσία του στρατού ο Μοχάμετ Μπουντιάφ, ένας από τους ιστορικούς ηγέτες του FLN, ο οποίος ζούσε εξόριστος στο Μαρόκο για τριάντα περίπου χρόνια.

Ο Μπουντιάφ κατόρθωσε να απαγορεύσει τη λειτουργία του μουσουλμανικού κόμματος, αλλά δολοφονήθηκε πριν προλάβει να επιτεθεί, όπως σκόπευε, εναντίον του FLN στην προσπάθειά του να δημιουργήσει μια “δίκαιη και αλληλέγγυα κοινωνία”.

%ce%b12
Γάλλοι στρατιώτες βασανίζουν έναν Αλγερινό

Τριάντα και πλέον χρόνια μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησία της, η Αλγερία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο τραγικές φάσεις της σύγχρονης ιστορίας της, ανίκανη να επιλέξει ανάμεσα στην παράδοση και στον εκσυγχρονισμό, στον εθνικισμό και στη δημοκρατία.

Με πλήθος άλυτων οικονομικών προβλημάτων. Και με ένα τεράστιο οικονομικό χρέος, που το 1993 ξεπερνούσε τα 26 δισεκατομμύρια δολάρια, ζει παγιδευμένη στην πολιτική πόλωση που έχει προκαλέσει η διαρκής σύγκρουση των δυο κυριότερων αντιπάλων: το καθεστώς του στρατού και του λεγόμενου Ισλαμικού Μετώπου Σωτηρίας, βιώνοντας καθημερινή βία και τρομοκρατία…

a2

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

  • 1927: Το “Βορειοαφρικανικό Άστρο” το οποίο ιδρύθηκε το 1926 από τους Αλγερινούς μετανάστες στη Γαλλία ως τμήμα του κομμουνιστικού κόμματος, διεκδικεί την ανεξαρτησία των χωρών Μαγκρέπ.
  • Μάρτιος 1944: Με διάταγμα του στρατηγού Ντε Γκωλ παραχωρείται η γαλλική υπηκοότητα στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα της Αλγερίας.
  • 1948: Νόθες εκλογές, οργανωμένες από τη γαλλική διοίκηση.
  • 1 Νοεμβρίου 1954: Ξεσπάει η οργανωμένη από το FLN εξέργεση εναντίον των Γάλλων αποικιοκρατών
  • 1 Απριλίου 1955: Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.
  • 20 Αυγούστου 1955: Εξέγερση και αιματηρές συγκρούσεις.
  • 31 Ιανουαρίου 1956: Σχηματισμός στη Γαλλία της κυβέρνησης Γκυ Μολέ.
  • Νοέμβριος 1956: Αγγλογαλλική εκστρατεία στο Σουέζ.
  • Ιανουάριος- Φεβρουάριος 1957: Αρχίζει η “μάχη” του Αλγερίου.
  • 1 Ιουνίου 1958: Παράδοση της εξουσίας από τον στρατηγό Ντε Γκωλ.
  • Ιανουάριος 1959: Ο Ντε Γκωλ ανακηρύσσεται πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας και ο Μισέλ Ντεμπρέ πρωθυπουργός.
  • Φεβρουάριος 1961: Ίδρυση του ΟΑΣ.
  • 22-25 Απριλίου 1961: Πραξικόπημα των στρατιωτικών στο Αλγέρι.
  • 20 Μαΐου – 28 Ιουλίου 1961: Έναρξη διαπραγματεύσεων στο Εβιάν.
  • 19 Μαρτίου 1962: Έναρξη διαπραγματεύσεων.
  • 8 Απριλίου 1962: Δημοψήφισμα στη Γαλλία για την τύχη της αποικίας της Αλγερίας. Το 90% των ψηφοφόρων τάσσετε υπέρ της άμεσης εφαρμογής των συμφωνιών του Εβιάν που προέβλεπαν την ανεξαρτησία της Αλγερίας.
  • 1 Ιουλίου 1962: Δημοψήφισμα στην Αλγερία για την ανεξαρτησία της χώρας. Το 99% των εκλογέων ψήφισαν υπέρ.
  • Τέλος Σεπτεμβρίου 1962: Βουλευτικές εκλογές για την εκλογή των μελών της Συνταγματικής Εθνοσυνέλευσης. Σχηματισμός της κυβέρνησης Μπεν Μπελά.
  • 19 Ιουνίου 1965: Ο στρατηγός Μπουμεντιέν ανατρέπει τον Μπεν Μπελά.
  • 27 Δεκεμβρίου 1978: Θάνατος του προέδρου Μπουμεντιέν. Διάδοχός του χρίεται ο Σάλντι Μπεν Τζεντίντ.
  • 1990: Συντριπτική νίκη του Ισλαμικού Μετώπου Σωτηρίας στις δημοτικές εκλογές.Θ.Γ.

Πηγή: Περιοδικό “Ιστορία” 1995

[Total: 1    Average: 5/5]