Σαφράν- Το πολύτιμο καρύκευμα

Ο Κρόκος (Crocus sativus L.), γνωστός ως σαφράν, σαφράνι, ζαφορά, μαμελούκος και βολβώδης πόα, συναντάται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στη Δυτική Ασία.

Συστηματική καλλιέργεια γίνεται στην Κοζάνη, περιοχή που δίνει εξαιρετικής ποιότητας παραγωγή.

Ο κρόκος προέρχεται από τα λεπτά, πορτοκαλοκόκκινα στίγματα που έχουν τα μοβ λουλούδια του φυτού, τα οποία ανθίζουν το φθινόπωρο. Το γεγονός ότι συγκαταλέγεται στα πιο ακριβά μπαχαρικά του κόσμου, δικαιολογείται αφενός από τη χρονοβόρα και απαιτητική διαδικασία της συλλογής, της επεξεργασίας και της αποξήρανσης των στιγμάτων και αφετέρου από την μεγάλη ποσότητα ανθών που απαιτείται για να προκύψει το τελικό προϊόν.

Κροκος-600x330
Απαιτούνται 150.000 λουλούδια και 400 ώρες εργασίας για να παραχθεί ένα κιλό από αυτό.

Επειδή το σαφράν είναι πολύ ακριβό (ανά κιλό) συχνά νοθεύεται με άλλα υποκατάστατα, όπως το αποξηραμένο και αλεσμένο ρίζωμα του φυτού τουρμερίκ (κουρκουμάς ή κιτρινόριζα) ή τα αποξηραμένα άνθη κατιφέ (φυτά του γένους Tagetes). Η νοθεία όμως μπορεί να γίνει μόνο στο μπαχαρικό όταν είναι σε μορφή σκόνης και για το λόγο αυτό θα πρέπει να αγοράζουμε κρόκο μόνο σε μορφή νημάτων.

Οι αρωματικές και χρωστικές του ουσίες είναι ευαίσθητες στο φως και το οξυγόνο, για αυτό καλό είναι να φυλάγεται σε αεροστεγή συσκευασία στο σκοτάδι.

Ο κρόκος και οι ιδιότητές του είναι γνωστά από την αρχαιότητα. Οι ανασκαφές στην Κνωσό της Κρήτης και στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης έφεραν στο φως τοιχογραφίες στις οποίες απεικονίζεται το φυτό. Οι αρχαίοι Έλληνες τον κατανάλωναν για να καταπολεμήσουν την αϋπνία και τα δυσάρεστα αποτελέσματα του μεθυσιού, αλλά και για να αυξήσουν την ερωτική διάθεση.

Το ανεξίτηλο κίτρινο χρώμα του έχει χρησιμοποιηθεί σε βυζαντινές αγιογραφίες.

Η διατροφική του ταυτότητα

Οι αποξηραμένοι στήμονες ως βασικά συστατικά τους έχουν την κροκίνη και την κροκετίνη, που είναι υπεύθυνες για το χρώμα τους, την πικροκροκίνη στην οποία οφείλουν τη γεύση τους, και τη σαφρανάλη, η οποία είναι κύριο συστατικό του αιθέριου ελαίου.

Τα συστατικά αυτά ανήκουν στα καροτενοειδή και τα παράγωγά τους, που έχουν ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Η δράση τους ενισχύει την άμυνα του οργανισμού απέναντι σε πολλές παθήσεις, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, αρθρίτιδα, σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και απέναντι στις ελεύθερες ρίζες.

Επιπλέον, ο κρόκος περιέχει σε σημαντικές ποσότητες βιταμήνες A,C, φυλλικό οξύ, Β6, νιασίνη, ριβοφλαβίνη, καθώς και σίδηρο, ασβέστιο, μαγνήσιο και κάλιο. Το βασικό μακροθρεπτικό του συστατικό είναι οι υδατάνθρακες.

safran-krokos-kozanis

Πως μας ωφελεί

Τονώνει τη μνήμη: Συμβάλει στη βελτίωση της εγκεφαλικής λειτουργίας και της μνήμης. Οι επιστήμονες αισιοδοξούν ότι ο κρόκος μπορεί να προστατέψει από τη γεροντική άνοια, αλλά και από την εκφυλιστική νόσο του Αλτσχάιμερ.

Προστατεύει την καρδιά: Έρευνες έχουν δείξει ότι το σαφράν συμβάλει στη μείωση των επιπέδων χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων, αποτρέποντας έτσι τη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας.

Ανακουφίζει το στομάχι: Χρησιμοποιείται για την ανακούφιση συμπτωμάτων του στομαχόπονου και των πεπτικών διαταραχών, δεδομένου ότι ενισχύει τη διαδικασία της πέψης.

Βουτάμε σε μισό ποτήρι νερό 6-10 στίγματα και το πίνουμε.

41

Βοηθά τους πνεύμονες: Το αφέψημα του κρόκου θεωρείται ότι συνεισφέρει στην ανακούφιση συμπτωμάτων ασθενειών του αναπνευστικού συστήματος, όπως το άσθμα.

Αγαπά το δέρμα: Θεωρείται φυσικό φάρμακο για την επιδερμίδα και ειδικά για την θεραπεία της ακμής λόγω των αντιβακτηριδιακών του ιδιοτήτων. Επιπλέον, έχει αντιγηραντικές ιδιότητες.

Έχει αντικαρκινική δράση: Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ουσία κροκετίνη μπορεί να αποτρέψει την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

Συμβάλλει στη γονιμότητα: Θεωρείται ισχυρό όπλο σε προβλήματα στυτικής λειτουργίας, ενώ μελέτες σε πειραματόζωα έχουν δείξει ότι οι αντιοξειδωτικές του ουσίες συντελούν στη βελτίωση της κινητικότητας των σπερματοζωαρίων.

Ανεβάζει τη διάθεση: Έχει ηρεμιστική δράση, για αυτό και χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση του άγχους και του εκνευρισμού. Προσφέρει στον οργανισμό ευεξία και τόνωση.

Άλλες χρήσεις: Για τη διάρροια, εμμηνόπαυση, δυσεντερία και αναιμία.

Παρενέργειες

Η κατανάλωση έως 1,5 γρ. σαφράν ημερησίως θεωρείται ασφαλής, ωστόσο σε δόσεις πάνω από 5 γρ. την ημέρα είναι τοξικό για τον οργανισμό. Αντενδείκνυται σε άτομα με ηπατική ή νεφρική νόσο, ενώ η υπερβολική κατανάλωση του θα πρέπει να αποφεύγεται από έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες. 10-12 γραμμάρια αποτελούν μοιραία δόση για τον άνθρωπο.

krokos6[1]

Στην κουζίνα

Ταιριάζει ιδανικά με ρύζι, ζυμαρικά, πατάτες, κρέατα, σούπες και σάλτσες, ενώ συνδυάζεται αρμονικά με άλλα μπαχαρικά. Η χρήση του πρέπει να γίνεται με μέτρο, καθώς η μεγάλη ποσότητα μπορεί να αλλοιώσει τη γεύση του φαγητού. Χρησιμοποιείται και στη ζαχαροπλαστική, στην παρασκευή κέικ, τσουρεκιών και παγωτών.

Μπορούμε να τον απολαύσουμε και στα ροφήματα μας, στο τσάι, τον καφέ, το γάλα κ.α.

Βράζουμε το ρόφημα, ρίχνουμε μέσα 4-6 ίνες σαφράν, το αφήνουμε για 5-6 λεπτά. Το σουρώνουμε και πίνουμε.

Ως συστατικό ο κρόκος χρησιμοποιείται στα λικέρ και σερβίρεται για να διευκολύνει την χώνεψη.

Organic-traditional-herbal-tea-with-greek-red-saffron

Συνταγή ομορφιάς-Μάσκα προσώπου

Υλικά

1/2 κουταλάκι κρόκο σκόνη

1 κουταλάκι άργιλο

1 κουταλάκι μέλι αραιωμένο σε λίγο ροδόνερο

Εκτέλεση

  1. Ανακατεύουμε καλά όλα τα υλικά μέχρι να γίνουν ένα ομοιόμορφο μείγμα.
  2. Απλώνουμε τη μάσκα στο πρόσωπο και στο λαιμό, αποφεύγοντας την περιοχή των ματιών. Την αφήνουμε να δράσει για περίπου 15 λεπτά και ξεπλένουμε με χλιαρό νερό.
  3. Εφαρμόζουμε τη μάσκα 1 φορά την εβδομάδα.

Πηγή: Power foods, Βότανα-87 βότανα και οι θεραπευτικές ιδιότητές τους,Τι τρώμε-Ένας επιστήμονας στην κουζίνα σας” (Κώστας Φασσέας, βιολόγος-καθηγητής ΓΠΑ)

[Total: 1    Average: 5/5]