Καρκίνος – η άλλη όψη του ανεπτυγμένου πολιτισμού μας

Παρά το γεγονός ότι ο καρκίνος κάνει την εμφάνισή του ήδη από τα αρχαία χρόνια, η ανάπτυξη του δυτικού κυρίως πολιτισμού, με ότι συμπεριλαμβάνεται σε αυτόν τον όρο, αποτέλεσε εφαλτήριο για την εξάπλωση μιας από τις φονικότερες ασθένειες στη διαδρομή του ανθρώπινου είδους.

Έχουν βρεθεί στοιχεία για ένα τύπο καρκίνου των οστών, το οστεοσάρκωμα, σε οστά κεφαλής και αυχένα σε μούμιες στην Αρχαία Αίγυπτο. Έχει ακόμη βρεθεί και περιγραφή της συγκεκριμένης νόσου σε πάπυρο ο οποίος υπολογίζεται να γράφτηκε το 1.600 π.Χ. Τα κείμενα του Ιπποκράτη, όμως, είναι αυτά που για πρώτη φορά ονομάζουν αυτή τη νόσο καρκίνο. Η αιτιολογία της βασίστηκε στη θεώρηση του Ιπποκράτη το 460-370 π.χ. για τους 4 χυμούς (αίμα, φλέγμα, κίτρινη και μαύρη χολή).

Tι είναι καρκίνος
Με τον όρο «καρκίνος» περιγράφεται μία ομάδα ασθενειών, που η αιτία τους βρίσκεται σε κυτταρικό επίπεδο. Ο όρος αναφέρεται στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη κυττάρων του οργανισμού, που ήταν φυσιολογικά, μέχρι τη στιγμή της έναρξης της διαδικασίας καρκινογένεσης. Ο καρκίνος προκαλείται από διαταραχές των γονιδίων, που φυσιολογικά ελέγχουν την διαίρεση και τον θάνατο των κυττάρων.

Ο καρκίνος συνήθως δεν επηρεάζει μόνο ένα όργανο του σώματος και δεν έχει μία μορφή. Μπορεί να περιλαμβάνει οποιοδήποτε ιστό του σώματος και να έχει τελείως διαφορετική μορφή σε κάθε σημείο του σώματος. Υπάρχουν πάνω από 200 διαφορετικά είδη καρκίνου. Κάθε ένα είδος έχει τον δικό του τρόπο θεραπευτικής αντιμετώπισης. Οι περισσότερες μορφές καρκίνου είναι στην ουσία όγκοι εκτός από ορισμένους τύπους καρκίνου όπως η λευχαιμία, των οποίων τα κύτταρα κυκλοφορούν μέσα στο αίμα και τα όργανα και τελικά αναπτύσσονται σε συγκεκριμένους ιστούς.

Αποτελεί μία χρόνια ασθένεια, πολλές φορές θανατηφόρα, αλλά και συχνά ιάσιμη, ιδιαίτερα εάν διαγνωσθεί έγκαιρα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, εκτιμάται ότι ένα ποσοστό άνω του 30% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί ενώ εάν διαγνωστούν έγκαιρα θεραπεύονται σε ποσοστό άνω του 40%. Συνήθως προσβάλλει ανθρώπους μεγάλης ηλικίας, υπάρχουν όμως και μορφές καρκίνου που εμφανίζονται σε νεαρής ηλικίας άτομα, ακόμη και σε παιδιά.

Σύμφωνα με τους ογκολόγους, ο κίνδυνος να αναπτύξει κάποιος άνθρωπος καρκίνο, ορίζεται γενικά, από την απάντηση στις ερωτήσεις:
Ποιός είναι; = γενετική σύνθεση, στοιχεία κληρονομικότητας.
Που ζει; = περιβαλλοντικοί παράγοντες, καρκινογόνες ουσίες.
Πως ζει; = προσωπικός τρόπος ζωής, καθημερινές συνήθειες

Επιδημιολογία του καρκίνου

Επιδημιολογία είναι η ανάλυση των ποσοστών στο χρόνο, αλλά και τα χαρακτηριστικά των ασθενών στους οποίους αναπτύσσεται η νόσος, αλλά και αυτών στους οποίους δεν αναπτύσσεται. Επίσης, η επιδημιολογία περιλαμβάνει προσδιορισμούς των αποτελεσμάτων της θεραπείας, πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου σε ομάδες πληθυσμών.
Η επιδημιολογία του καρκίνου είναι η μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν τον καρκίνο, για να βρεθούν οι αιτίες του καρκίνου και για να αναπτυχθούν καλύτερες θεραπείες.

Μερικοί ερευνητές έχουν υποστηρίξει κατά καιρούς ότι οι κλινικές δοκιμές που γίνονται δεν έχουν επαρκή στατιστική ισχύ για να αποδείξουν όφελος στη θεραπεία.
Σε πολλές περιπτώσεις, τα ευρήματα από επιδημιολογικές μελέτες παρατήρησης δεν έχει επιβεβαιωθεί από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες.
Παρόλα αυτά, οι κορυφαίοι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου σε παγκόσμιο επίπεδο είναι οι εξής:
– το κάπνισμα, το οποίο συνδέεται στενά με τον καρκίνο του πνεύμονα, του στόματος, του φάρυγγα και πολλών άλλων
– η κατανάλωση αλκοόλ, η οποία συνδέεται με τον καρκίνο του στόματος, του οισοφάγου, του μαστού, του ήπατος και άλλων καρκίνων
– μια διατροφή χαμηλή σε φρούτα και λαχανικά, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, του μαστού, και πιθανώς άλλων καρκίνων
– η παχυσαρκία, η οποία συνδέεται με καρκίνο του παχέος εντέρου, του μαστού, του ενδομητρίου, και πιθανώς άλλων καρκίνων
– ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων, προκαλεί καρκίνο του τραχήλου και ορισμένες μορφές καρκίνου του πρωκτού

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου περιλαμβάνουν τη χρήση εξωγενών ορμονών (π.χ., η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης προκαλεί τον καρκίνο του μαστού), την έκθεση στην ιονίζουσα ακτινοβολία και την υπεριώδη ακτινοβολία, και την επαγγελματική έκθεση σε χημικές ουσίες.

Συχνότητα εμφάνισης δεύτερου καρκίνου σε επιζώντες καρκίνου

Οι επιζώντες καρκίνου, έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης για έναν δεύτερο πρωτοπαθή καρκίνο, και οι πιθανότητες είναι περίπου δύο σε εννέα. Ο αυξημένος κίνδυνος πιστεύεται ότι οφείλεται, κυρίως, στους ίδιους παράγοντες κινδύνου που παρήγαγαν το πρώτο καρκίνο, όπως το γενετικό προφίλ του ατόμου, το αλκοόλ και η χρήση καπνού, η παχυσαρκία, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες και η θεραπεία για τον  πρώτο καρκίνο με χημειοθεραπευτικά φάρμακα ή ακτινοβολία. Οι επιζώντες του καρκίνου πρέπει να κάνουν συχνά έλεγχο για καρκίνο.

Στατιστικά και Επιδημιολογικά Δεδομένα στην Ελλάδα

Ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου (24,4%) μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ενώ αυξητική τάση παρουσιάζει τόσο η συνολική, όσο και η κατά αιτία θνησιμότητα από καρκίνο. Από τη σύγκριση των μέχρι τώρα καταγεγραμμένων περιπτώσεων στο ΕΑΝ σε σχέση με τα στοιχεία θνησιμότητας από καρκίνο της (ΕΛΣΤΑΤ), προκύπτει ότι η υποδήλωση της νοσηρότητας του καρκίνου στη χώρα μας αγγίζει συνολικά το 60%.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του IARC (International Agency for Research on Cancer) 24.000 ζωές χάνονται κάθε χρόνο από καρκίνο στη χώρα μας ενώ 37.000 άνθρωποι προσβάλλονται από κάποια μορφή της νόσου.

Η Δράμα μαζί με το Κιλκίς, την Καρδίτσα και τα Γρεβενά, καταλαμβάνουν τις τέσσερις πρώτες θέσεις σε θνησιμότητα από καρκίνο στην Ελλάδα σύμφωνα με στοιχεία της ελληνικής στατιστικής αρχής.
Αναλυτικά, οι 15 πιο συχνοί τύποι καρκίνου στην Ελλάδα, με την ανάλογη κατάταξη είναι οι εξής:

Γυναίκες

– Μαστού
– Παχέος εντέρου
– Πνεύμονα
– Λευχαιμίες
– Ωοθηκών
– Μήτρας
– Παγκρέατος
– Εγκεφάλου και κεντρικού νευρικού συστήματος
– Στομάχου
– Ουροδόχου κύστης
– Τραχήλου Μήτρας
– Νεφρών
– Ήπατος
– Πολλαπλό μυέλωμα
– Λέμφωμα μη Χοτσκιν

Άνδρες

– Πνεύμονα
– Προστάτη
– Ουροδόχου κύστης
– Παχέος εντέρου
– Λευχαιμίες
– Στομάχου
– Παγκρέατος
– Νεφρών
– Ήπατος
– Εγκεφάλου και κεντρικού νευρικού συστήματος
– Λάρυγγα
– Χειλέων, στοματικής κοιλότητας και φάρυγγα
– Πολλαπλό μυέλωμα
– Μελάνωμα
– Λέμφωμα μη Χότσκιν

Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ), λόγω της αυξητικής τάσης του καρκίνου σε όλο τον κόσμο, οι θάνατοι, από 7,6 εκατομμύρια που ήταν το 2008, μέχρι το 2030 αναμένεται να φτάσουν 13,1 εκατομμύρια.
Το 70% όλων των θανάτων από καρκίνο συμβαίνει σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, ενώ περίπου το 30% των θανάτων οφείλονται σε διατροφικούς παράγοντες και παράγοντες συμπεριφοράς όπως κάπνισμα και χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ περισσότερο από το 30% των θανάτων από καρκίνο θα μπορούσε να προληφθεί με την τροποποίηση ή την αποφυγή των βασικών παραγόντων κινδύνου που είναι: Το κάπνισμα, η χρήση του αλκοόλ, διαιτητικοί παράγοντες, η παχυσαρκία και το υπερβολικό βάρος, παράλληλα με την έλλειψη σωματικής άσκησης και την μειωμένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, οι λοιμώξεις (Ηπατίτιδα Β, C ο HPV κ.α.), η ρύπανση του περιβάλλοντος, η επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνα, η ακτινοβολία UV και ειδικότερα η υπεριώδης ακτινοβολία από τον ήλιο χωρίς προστασία.

Όσον αφορά στους άνδρες οι πιο συχνές αιτίες θανάτου, με βάση τον αριθμό των θανάτων παγκοσμίως είναι:
– ο καρκίνος του πνεύμονα,
– του στομάχου,
– του ήπατος,
– του παχέος εντέρου,
– του οισοφάγου,
– του προστάτη.

Οι πιο συχνές αιτίες θανάτου στις γυναίκες είναι:
– ο καρκίνος του μαστού,
– του πνεύμονα,
– του στομάχου,
– του παχέος εντέρου,
– της μήτρας.

Τελικά πόσο διευρυμένη θα ήταν αυτή η ασθένεια εάν δεν είχαμε αποκοπεί τόσο από το φυσικό μας περιβάλλον, εάν δεν είχαμε καθημερινή επαφή με χημικές ουσίες, εάν δεν δίναμε ταλαιπωρούσαμε το σώμα μας με κάθε καταναλωτική ασυδοσία του πολιτισμού μας, εάν το άγχος μας δεν ήταν στα ύψη συνεχώς για πράγματα ή καταστάσεις που ενδεχομένως να έχουν και λίγη αξία μπροστά στην πραγματική αξία της ζωής μας;

Μ.Κ.

[Total: 1    Average: 5/5]