Η ιστορία του έρωτα: εν αρχή ην… (Α’ Μέρος)

… ένα ταξίδι μέσα στην υπέροχη ιστορία των σχέσεων. Η ιστορία του έρωτα είναι μία άλλη οπτική γωνία για να «διαβάσει» κάποιος, ξανά, κοινωνιολογία, ανθρωπολογία και ιστορία του πολιτισμού…

Του Αντρέα Καρακούση

Πίσω στο χρόνο…

Για να μιλήσουμε για τον έρωτα, είναι απόλυτα αναγκαίο να πάμε αρκετά πίσω στο χρόνο. Στην εποχή που οι προϊστορικές φυλές των ανθρώπων διέσχιζαν μεγάλες εκτάσεις γης στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα της επιβίωσης.

Τότε, εκείνη τη δύσκολη εποχή για την εξελισσόμενη ανθρωπότητα, οι άντρες και οι γυναίκες περπατούσαν καλύπτοντας ολόκληρες αποστάσεις με τα πόδια, κάτω από σκληρές πολλές φορές, κάτω από ανελέητες συνθήκες μη ξέροντας αν θα καταφέρουν να επιβιώσουν για πολύ…

Ένα σύστημα δίκαιο

Ήταν η εποχή όπου στις ανθρώπινες αυτές φυλές – οι οποίες αποτελούνταν από γένη – δεν ανήκε τίποτα! Και πρώτα απ’ όλα, δεν τους ανήκε η γη στην οποία έβρισκαν τα προς το ζην. Απλώς, ο κάθε άνθρωπος είχε στην κατοχή του μερικά εργαλεία τα οποία είχε κατασκευάσει και τα χρησιμοποιούσε καθημερινά.

Κυριαρχούσε το πρωτόγονο κοινοτικό σύστημα και η έννοια της ιδιοκτησίας δεν είχε κάνει ακόμα την εμφάνισή της. Τα σπίτια, οι βάρκες, ο κήπος… όλα ήταν κοινά…
Ήταν η εποχή που οι άνθρωποι μάζευαν καρπούς, ρίζες και σπόρους, ψάρευαν αλλά και έτρωγαν μικρά ζώα για να καταφέρουν να επιβιώσουν.

Το θαυμαστό όμως αυτής της περιόδου της ανθρώπινης εξέλιξης ήταν ότι τα αγαθά που μαζεύονταν… μοιράζονταν με δίκαιο και ίσο τρόπο ανάμεσα στα μέλη της ομάδας! Διότι, το ζητούμενο ήταν πως θα επιβιώσει όλη η ομάδα και όχι πως κάποιοι από αυτήν θα γίνουν ισχυρότεροι από άλλους.

Εκμετάλλευση με αυτές τις κοινωνικές συνθήκες δεν μπορούσε να υπάρξει ακόμα. Διότι οι άνθρωποι απλώς φρόντιζαν να βρουν την τροφή τους και ακόμα δεν είχαν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν προϊόντα που θα χρησιμοποιούσαν για να πλουτίσουν έναντι άλλων συνανθρώπων τους.

Τα γένη

Τα γένη αποτελούνταν από περίπου 100 άτομα και έκλειναν μέσα τους μεγάλες συγγενικές οικογένειες. Το γένος διαχειριζόταν το νοικοκυριό από κοινού. Οι κατοικίες ήταν κοινές και το κυνήγι, το ψάρεμα αλλά και η συλλογή φυτικών τροφών.. γινόταν επίσης από κοινού.

Ιστορικά μάλιστα έχουν υπάρξει – κάτω από το ίδιο νοικοκυριό – ακόμα και 700 άτομα ή και ολόκληρες φυλές! Να πως ζούσαν τότε οι άνθρωποι… – Ζούσαν όλοι μαζί για να καταφέρουν να δαμάσουν τη φύση που την έβλεπαν σαν μια πελώρια δύναμη που πάντα τους δυσκόλευε και τους απειλούσε…
Τα αρσενικά – εκείνη τη μακρινή πια εποχή – είχαν έναν πολύ συγκεκριμένο ρόλο. Προστάτευαν τις γυναίκες και τα παιδιά τους μεταφέροντάς τους τη φωτιά, τα διάφορα εργαλεία, τα αναγκαία όπλα αλλά και τα απαραίτητα ρούχα.

Ελαιογραφία «Άρτεμις και Έρωτας» του Ιταλού ζωγράφου Pompeo Batoni (1761, Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης).

Οι ερωτικές ελευθερίες

Όμως, ταυτόχρονα, οι άνδρες δεν γνώριζαν ποιος ήταν ο πατέρας ενός παιδιού που προέκυπτε από ένα ζευγάρωμα. Διότι, οι επαφές των ανθρώπων ήταν ελεύθερες και δεν υπήρχε ακόμα ο θεσμός της ατομικής οικογένειας.

Έτσι, γνωστή για ένα παιδί… ήταν μόνο η μητέρα, δηλαδή το ον που γεννούσε το παιδί. Μάλιστα, για να κατανοηθεί πόσο διαφορετικά ήταν τότε τα ένστικτα και πόσο διαφορετική η κοινωνική οργάνωση, θα πρέπει να αναφέρουμε απλώς ότι οι γυναίκες ίσως έφταναν στο σημείο ακόμα και να φυλάνε, να κρύβουνε τα παιδιά τους από τους άνδρες.

Γιατί ίσως να φοβούνταν μήπως αυτοί τα κατασπαράξουν! Μιλάμε βέβαια για τα πρώτα πρώτα στάδια της ανθρώπινης εξέλιξης και για την μισοάγρια κατάσταση. Διότι, σταδιακά, τα ένστικτα μαλάκωσαν και έγινε πιο συνειδητό ότι η ομάδα αποτελείται από μέλη που πρέπει να αλληλοϋποστηρίζονται μεταξύ τους για να επιβιώσουν.

Οι διαφορετικοί ρόλοι

Τη δύσκολη εκείνη εποχή για την ανθρώπινη εξέλιξη, αρχηγός της ομάδας – που μπορεί να ήταν πολύ μικρή, αλλά και αρκετά μεγάλη – ήταν η γυναίκα. Οι άντρες προστάτευαν μεν τις γυναίκες, αλλά οι γυναίκες ήταν το κέντρο των εξελίξεων στην ανθρώπινη ομάδα.

Η γυναίκα λοιπόν ήταν ο αρχηγός. Αλλά όχι και ο εξουσιαστής! Ήταν απλώς αρχηγός! Με την έννοια ότι μπορούσε να καθοδηγήσει την φυλή, να φροντίσει για τις καθημερινές ανάγκες της, να φροντίζει για την εκπαίδευση των παιδιών, να ετοιμάσει το φαγητό, να φτιάξει ρούχα, να υφάνει και να ράψει, να φροντίσει τον κοινό χώρο του γένους και να μαγειρέψει.

Ο άνδρας – για οικονομικούς λόγους που θα εξηγηθούν – δεν είχε ακόμα την εξουσία που απέκτησε αργότερα. Πάλευε για την ομάδα, για τα παιδιά, για τις γυναίκες, κινδύνευε όταν κυνηγούσε τα άγρια θηρία… αλλά ήταν ένα μέρος της ομάδας και όχι ο αρχηγός της.

Ανάμεσα στα δύο φύλα δηλαδή υπήρχε ακόμα απόλυτη ισότητα! Κανένας δεν επιβαλλόταν πάνω στον άλλο. Άνδρες και γυναίκες ήταν ίσοι!

Η σεξουαλική ελευθερία του κοινοτικού συστήματος

Και μάλιστα ήταν εντελώς ελεύθεροι στον έρωτα. Δεν υπήρχαν άλλωστε ακόμα ατομικές ακόμα οικογένειες όπως είπαμε. Οι άνθρωποι είχαν το δικαίωμα να επιλέξουν ελεύθερα το ερωτικό τους ταίρι και να νιώσουν την ενέργεια αλλά και την ευχαρίστηση που προσέφερε η ερωτική διέγερση, δηλαδή το απαραίτητο χαρακτηριστικό της αναπαραγωγής.

Το ζευγάρωμα ήταν ακόμα και… δημόσιο, γινόταν δηλαδή σε κοινή θέα! Και αν αυτό σήμερα σοκάρει κάποιους… τότε ήταν απολύτως φυσικό! Βασίλευε ο κώδικας της φύσης. Ο δε έρωτας ήταν τόσο σημαντικός που κάποια φυλή της Ταϊτής – το 1776 – έκανε κάτι αποτρόπαιο! Σκότωνε τα νεογέννητα για να μπορούν άνδρες και γυναίκες να συνευρίσκονται εύκολα.

Οι σχέσεις δεν ήταν σε καμία περίπτωση αποκλειστικές. Επικρατούσε δηλαδή η πολυγαμία. Δεν υπήρχε το ιδανικό της πιστότητας έτσι όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Η πιστότητα είναι σήμερα ο τρόπος με τον οποίο έχουν γαλουχηθεί οι άνθρωποι από την κούνια τους σχεδόν! Διότι, συνδέεται με τον ρομαντικό έρωτα της εποχής μας. Τότε, το χαρακτηριστικό της πιστότητας ήταν άγνωστο!

Από την άλλη πλευρά βέβαια, οι άνθρωποι – άνδρες και γυναίκες – δεν μπορούσαν να μείνουν για πολύ χρόνο χωρίς σύντροφο. Έτσι, έκαναν σχέσεις, οι οποίες άλλοτε κρατούσαν περισσότερο και άλλοτε λιγότερο. Αλλά δεν ήταν σε καμία περίπτωση μόνιμες, σταθερές ή αποκλειστικές.

Οι γυναίκες δεν μπορούσαν να μείνουν για πολύ μόνες τους διότι ένιωθαν την αίσθηση της ανασφάλειας. Οι δε άντρες – εκείνη τη μακρινή εποχή – δεν είχαν καν αντιληφθεί ότι τους αναλογούσε ένας ρόλος στην αναπαραγωγή. Θα περνούσε πολύς καιρός για να κατανοηθεί ότι το αποτέλεσμα της συνουσίας είναι η τεκνοποίηση.

Ένστικτα και ρομαντισμός

Το σημαντικότερο όμως είναι άλλο. Και αφορά καθαρά τον άνθρωπο: Ο έρωτας δεν περιελάμβανε μόνο τη συνουσία. Εμπεριείχε ως διαδικασία και διάφορα στοιχεία προσέγγισης. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι οι άνθρωποι ζούσαν τον έρωτα όπως τον ζουν οι σύγχρονοι άνθρωποι.

Οι μακρινοί αυτοί πρόγονοί μας δεν γνώριζαν τον ρομαντικό έρωτα. Πιο πολύ γνώριζαν τη δύναμη της σεξουαλικότητας καθώς και την βιολογική ανθρώπινη ανάγκη για συντροφικότητα – ανάγκη που προέρχεται από το φόβο για μια επερχόμενη κατάσταση μοναξιάς – παρά το σύγχρονο και αξεπέραστο ιδανικό του ρομαντικού έρωτα!

  Σταδιακές αλλαγές

Κατά τα άλλα, σταδιακά απαγορεύτηκε η αιμομιξία. Μέχρι να συμβεί αυτό… μπορούσε να ζευγαρώνει ακόμα και η μητέρα με το γιο! Λίγο λίγο, όμως, συνειδητοποιήθηκε η τρομερά σημαντική αυτή σχέση και απαγορεύτηκε αυτού του είδους η αιμομιξία! Σε άλλα επίπεδα όμως, συνεχίστηκαν οι αιμομικτικές σχέσεις.

Παραδείγματος χάριν, συνεχίστηκαν τέτοιου είδους σχέσεις μεταξύ κόρης και πατέρα, μεταξύ αδελφού με αδελφή, μεταξύ εξαδέλφων, μεταξύ θείου και ανιψιάς και το αντίθετο, αλλά και μεταξύ παππούδων και εγγονών κλπ. Η απαγόρευση και ανάμεσα σε αυτές τις συγγένειες ήρθαν μόνο σταδιακά.

Ανατομία της διέγερσης

Στην ουσία, η ερωτική διέγερση – στον άνθρωπο – ήταν και είναι διανοητική και όχι μηχανική. Το αντίθετο συμβαίνει με τα ζώα. Στη γυναίκα, η ροή αίματος από τη μήτρα πραγματοποιείται δύο εβδομάδες μετά την ωορρηξία. Τη στιγμή εκείνη, όμως, είναι γνωστό ότι η γονιμότητά της βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο και όχι στο υψηλότερο όπως στα άλλα θηλαστικά.

Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι η διέγερση είναι διανοητική και όχι μηχανική. Το ίδιο το ανδρικό σώμα μπορούσε να διεγείρει τη γυναίκα και αντίστοιχα, τα αρσενικά διεγείρονταν από τα θηλυκά. Κυρίως μάλιστα λόγω της ύπαρξης του στήθους και των προκλητικών γοφών.

Ο οπτικός αυτός ερεθισμός, απελευθέρωνε φερομόνες και μετέβαλλε τα ορμονικά επίπεδα, για να οδηγήσει έτσι στη γένεση της φλογερής ερωτικής επιθυμίας! Ακριβώς μάλιστα αυτή η διαδικασία μπορούσε να καταστείλει τις εγκεφαλικές λειτουργίες που συνδέονταν με αρνητική κριτική και αίσθηση ανίας για έναν εκπρόσωπο του άλλου φύλου.

Κάπως έτσι.. μέσα δηλαδή από αυτές τις λεπτές και θαυμαστές λειτουργίες… γεννιόταν και ο Θεός Έρωτας!

Ο δε υποθάλαμος, που είναι το κέντρο το οποίο ρυθμίζει τα ερεθίσματα και τις συγκινήσεις στον ανθρώπινο εγκέφαλο, προξενεί την αίσθηση της ηδονής που συνδέεται με την σεξουαλική επαφή.
Ακόμα, αυτός επικοινωνεί με την υπόφυση η οποία συμβάλλει στην παραγωγή σεξουαλικών ορμονών και συμμετέχει στη στύση και στον οργασμό.

Πίσω στη γυναίκα και πάλι

Κλείνοντας, κάτι τελευταίο να πούμε για τα θηλυκά. Η γυναίκα ήταν αυτή που έφερνε στον κόσμο τη νέα ζωή, δηλαδή τους ανθρώπους που θα συνέχιζαν τη ζωή τους Γένους. Και γι’ αυτό εθεωρείτο ένα θεϊκό ον, ένα μαγικό και μυστηριακό ον!
Και έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι οι πρώτες θεότητες – που βλέπουμε στα πανάρχαια ειδώλια – έχουν θηλυκή φύση.
Η γονιμότητα, ήταν το άλφα και το ωμέγα για κοινωνίες που δεν ήταν καθόλου εύκολο να επιζήσουν κάτω από τις τραχιές κλιματολογικές συνθήκες. Και λατρεύτηκε μέσα από τη θεοποίηση, μέσα από απόλυτη εξύψωση της όμορφης και ελπιδοφόρας γυναικείας φύσης της…

[Total: 4    Average: 5/5]