Αντιβιοτικά: Ένας χρήσιμος και «επικίνδυνος» σύμμαχος

Η εξέλιξη της Ιατρικής, αλλά και των συναφών επιστημών, έχει συνεισφέρει στην βελτίωσης της ποιότητας της ζωής μας. Η ανακάλυψη των αντιβιοτικών ήταν ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα του κλάδου που άνοιξαν το δρόμο για την αντιμετώπιση πολλών σοβαρών ασθενειών και τη διεύρυνση του προσδόκιμου ζωής. Ωστόσο, η αλόγιστη χρήση των αντιβιοτικών ενέχει πολλαπλούς κινδύνους.

%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9

Τα αντιβιοτικά είναι τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ή πρόληψη βακτηριακών λοιμώξεων. Η ετυμολογία της λέξης “αντιβιοτικό” είναι ελληνική και αναφέρεται σε μία ουσία η οποία δρα εναντίων των βακτηρίων. Ανάλογα με τη δράση τους διακρίνονται σε βακτηριολυτικά (που σκοτώνουν το παρασιτικό κύτταρο) και βακτηριοστατικά (ικανά να αναστείλουν τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων).

Τα αντιβιοτικά μπορούν επίσης να έχουν αποτέλεσμα ενάντια σε άλλες κατηγορίες μικροοργανισμών όπως οι μύκητες και τα παράσιτα αλλά δεν είναι αποτελεσματικά ενάντια στους ιούς.

Τα αντιβιοτικά – αντίθετα από τις προηγούμενες θεραπείες για τις μολύνσεις, που ήταν συχνά οι χημικές ενώσεις όπως η στρυχνίνη και το αρσενικό, με την υψηλή τοξικότητα ενάντια στα θηλαστικά – εκμεταλλεύονται τις διαφορές ανάμεσα σε μικροοργανισμούς και ανθρώπους με αποτέλεσμα να έχουν λιγότερες παρενέργειες και υψηλότερη αποτελεσματικότητα.

Οι πρώτες αντιβιοτικές ενώσεις που χρησιμοποιήθηκαν στη σύγχρονη ιατρική παρήχθησαν και απομονώθηκαν από ζωντανούς οργανισμούς, όπως η κατηγορία των αντιβιοτικών πενικολίνης που παρήχθη από τους μύκητες γένους Penicillium ή στρεπτομυκίνη από τα βακτήρια του γένους Streptomyces. Με τις προόδους στην οργανική χημεία πολλά αντιβιοτικά τώρα επίσης λαμβάνονται με χημική σύνθεση, όπως τα φάρμακα Σουλφοναμίδες. Πολλά αντιβιοτικά είναι σχετικά μικρά μόρια με μικρό μοριακό βάρος. Μέχρι σήμερα, τουλάχιστον 4.000 αντιβιοτικά έχουν απομονωθεί από καλλιέργειες μικροβίων και 30.000 έχουν παρασκευασθεί ημισυνθετικά. Στην καθ’ ημέρα πράξη, όμως, χρησιμοποιούνται μόνο 100 από αυτά. Εκτός της Ιατρικής χρησιμοποιούνται στη Γεωπονία, την Κτηνιατρική και τη Χημεία Τροφίμων.

Τα αντιβακτηριακά αντιβιοτικά μπορούν να ταξινομηθούν με βάση την εστίαση της δράσης τους σε: αντιβιοτικά «στενού – φάσματος», που στοχεύουν σε ιδιαίτερους τύπους βακτηρίων, όπως τα κατά Gram θετικά ή κατά Gram αρνητικά βακτήρια, ενώ τα αντιβιοτικά ευρέος φάσματος έχουν επιπτώσεις σε ένα ευρύ φάσμα βακτηρίων. Η αποτελεσματικότητα των μεμονωμένων αντιβιοτικών ποικίλλει ανάλογα με τη θέση της μόλυνσης, τη δυνατότητα του αντιβιοτικού να φτάσει στην περιοχή της μόλυνσης, και τη δυνατότητα του μικροβίου να αδρανοποιηθεί ή να καταστραφεί από το αντιβιοτικό.

Άλλα αντιβιοτικά λαμβάνονται απλά από το στόμα, ενώ τα ενδοφλέβια αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται σε σοβαρότερες περιπτώσεις, όπως οι βαθιές συστηματικές μολύνσεις. Τα αντιβιοτικά μπορούν επίσης μερικές φορές να χορηγηθούν τοπικά, όπως με σταγόνες ή αλοιφές.

%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b91

Ιστορία των αντιβιοτικών

Η πρώτη γνωστή χρήση αντιβιοτικών ήταν από τους αρχαίους Κινέζους πριν από πάνω 2.500 έτη. Πολλοί άλλοι αρχαίοι πολιτισμοί, συμπεριλαμβανομένων των αρχαίων Αιγυπτίων και των αρχαίων Ελλήνων, χρησιμοποιούσαν ήδη μύκητες και φυτά για να θεραπεύσουν μολύνσεις.

Οι πρώτες περιγραφές των αντιβιοτικών ιδιοτήτων του Penicillium sp. αποδίδονται στον Γάλλο Ερνεστ Ντυσέν (Ernest Duchesne) το 1897. Εντούτοις, η εργασία του, δεν επηρέασε την επιστημονική κοινότητα μέχρι το 1928, όταν ο Αλεξάντερ Φλέμινγκ ανακάλυψε την πενικιλίνη.

Η σύγχρονη έρευνα για την αντιβιοτική θεραπεία άρχισε στη Γερμανία με την ανάπτυξη του στενού φάσματος αντιβιοτικού «Σαλβαρσάνη» από τον Πάουλ Ερλιχ (Paul Ehrlich) το 1909, επιτρέποντας για πρώτη φορά μια αποδοτική θεραπεία της σύφιλης.(Το φάρμακο, που ήταν επίσης αποτελεσματικό και ενάντια σε άλλες μολύνσεις, δεν είναι πλέον σε εφαρμογή στη σύγχρονη ιατρική).

Τα αντιβιοτικά αναπτύχθηκαν περαιτέρω στη Μεγάλη Βρετανία μετά από την ανακάλυψη της πενικιλίνης από τον Φλέμινγκ. Περί το 1939 ο Ernst Chain και ο Howard Florey έδειξαν ενδιαφέρον στην εργασία του και βρήκαν την καθαρισμένη μορφή της πενικιλίνης. Οι τρεις τους μοιράστηκαν το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής το 1945. Ο όρος «αντιβιοτικό» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για να αναφερθεί μόνο στις ουσίες που εξήχθησαν από έναν μύκητα ή άλλο μικροοργανισμό, αλλά σήμερα περιλαμβάνει επίσης τα πολλά συνθετικά και ημισυνθετικά φάρμακα που έχουν αντιβακτηριακά αποτελέσματα.

Ταξινόμηση των αντιβιοτικών

Η παρακάτω ταξινόμηση των Αντιμικροβιακών Φαρμάκων είναι η πλέον αποδεκτή διεθνώς, κατά R. Reiner, 1985. Η Κλινική διαίρεση των Χημειοθεραπευτικών φαρμάκων κατά Χαράλαμπο Γκούβα, 1986 (Βελτιωμένη μορφή 2010) έχει ως εξής (εντός παρενθέσεως παρατίθεται το πρωτεύον εμπορικό όνομα):

ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ:

  • (Ι) Λακταμικά αντιβιοτικά: Tα περιέχοντα στό μόριό τους τον β-Λακταμικό δακτύλιο:
  • 1.Πενικιλλίνες: Πχ.Αmoxycillin (Amoxil, Augmantin), Ampicillin (Pentrexyl),κλπ
  • 2.Κεφαλοσπορίνες, ή, Κεφέμες:(α,β,γ γενιάς):Πχ Cephradine,Ceftazidime (Solvetan), Cefaclor (Ceclor), Cefadroxil (Moxacef), κλπ
  • 3.Κεφαμυκίνες: Πχ Cefoxitin (Mefoxil),Cefotetan, Cefixime (Ceftoral), Ceforanide (Radacef)
  • 4.Μονοβακτάμες: Πχ Aztreonam (Αzactam)
  • 5.Οξαλακτάμες,ή, Οξακεφέμες: Πχ Latamoxef (Lamoxactam)
  • 6.Θειεναμυκίνες, Πενέμες, Καρβαπενέμες: Πχ Imipenem (Primaxin),Carbapenem
  • 7.Αλλα νέα λακταμικά αντιβιοτικά
  • 8.Αναστολείς της β-λακταμάσης: Πχ Clavulanic acid (Augmentin)
  • ΙΙ) Αμινογλυκωσίδες: 1.Παλαιές, 2.Νεώτερες: Πχ.Streptomycin, Gentamycin (Garamycin), Netilmycin (Netromycin)
  • ΙΙΙ) Σουλφοναμίδες: Πχ Sulphamethoxazole (Septrin, Bactrimel)
  • ΙV) Κινολόνες (α,β,γ γενιάς): Πχ Norfloxacin (Norocin), Enoxacin, Ciprofloxacin (Ciproxin)
  • V) Τετρακυκλίνες: Πχ Doxycyclin (Vibramycin), Minocyclin (Minocin)
  • VI) Μακρολίδια: (1) Ομάδα Ερυθρομυκίνης:Πχ Erythromycin Stearate, Clarithromycin (Claricid), (2) Ομάδα Λινκομυκίνης:Πχ Lincomycin
  • VII) Διάφορα αντιμικροβιακά: (1)Πολυπεπτίδια,(2) Παράγωγα αμινοξέων, (3) Στεροειδή αντιβιοτικά: Πχ Fusidic acid (Fucidin)
  • VIII) Αντιφυματικά φάρμακα: Πχ Isoniazid, Rifampicin
  • (IX) Αντιλεπρικά φάρμακα: Πχ Dapsone
  • (X) Μυκητοκτόνα, ή Αντιμυκητιασικά φάρμακα: Πχ Itroconazol (Sporanox), Terbinathrine (Lamisil), Fluconazol (Fungustatin)
  • (XI) Αντισηπτικά ουροφόρων οδών: Πχ Nitrofurantoin (Furolin)
  • (XII) Iοστατικά, ή Αντιιϊκά φάρμακα: Πχ Αcyclovir (Zovirax), Amantadine (Symmetrel), Oseltamivir (Tamiflu), κλπ
  • (XIII) Τοπικά αντισηπτικά: Πχ Povidone Iodine (Betadine), Chlorexidine (Hibitane), Hexetidine (Hexalen), Octenidine Hydrochloride (Octenisept), Cetrimide (Cetavlon), Chroroxylenol (Dettol) κλπ

Η αξιολόγηση της δραστικότητας ενός αντιβιοτικού είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση της αντιμικροβιακής θεραπείας. Μη μικροβιολογικοί παράγοντες, όπως οι μηχανισμοί άμυνας, η θέση της λοίμωξης, η υποκείμενη νόσος, καθώς και οι εγγενείς φαρμακοκινητικές και φαρμακοδυναμικές ιδιότητες του αντιβιοτικού, αποτελούν σημαντικές παραμέτρους αποτελεσματικής θεραπείας.

side

Παρενέργειες αντιβιοτικών

Οι πιθανές παρενέργειες είναι ποικίλες, εξαρτώνται από τα χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά και τους μικροβιακούς οργανισμούς που στοχεύουν. Τα δυσμενή αποτελέσματα μπορούν να κυμανθούν από τον πυρετό και τη ναυτία ως σημαντικές αλλεργικές αντιδράσεις συμπεριλαμβανομένου της φωτοδερματίτιδας. Μια από τις πιο κοινές παρενέργειες είναι η διάρροια, που προκαλείται μερικές φορές από το αναερόβιο βακτήριο clostridium difficile, που προκύπτει από το αντιβιοτικό που αναστατώνει την κανονική ισορροπία της εντερικής χλωρίδας. Μια σχετιζόμενη με τα αντιβιοτικά διάσπαση του πληθυσμού των βακτηρίων που κανονικά υπάρχουν ως συστατικά της κανονικής κολπικής χλωρίδας μπορεί επίσης να εμφανιστεί, και μπορεί να οδηγήσει σε υπεραύξηση των ειδών του γένους μυκήτων κάντιτα, στη περιοχή. Άλλες παρενέργειες μπορούν να προκύψουν από την αλληλεπίδραση με άλλα φάρμακα, όπως ο υψηλός κίνδυνος ζημίας τενόντων, ιδίως από Κινολόνες.

Πώς καταναλώνουν οι Ελληνες τα αντιβιοτικά – (Αποτελέσματα Δημοσκοπήσεων)

Στην Ελλάδα διενεργούνται δημοσκοπήσεις με θέμα τη στάση του κοινού απέναντι στα αντιβιοτικά από το 2008, την πρώτη χρονιά που ορίστηκε η 18η Νοεμβρίου σαν η Ευρωπαική μέρα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τα αντιβιοτικά. Τις χρονιές 2013, 2014 και 2015 διενεργήθηκαν για το ΚΕΕΛΠΝΟ από την ΚΑΠΑ Research με την ίδια μεθοδολογία, την ίδια χρονική στιγμή (πρώτο δεκαήμερο Νοεμβρίου), σε αντιπροσωπευτικό δείγμα περίπου 1000 ατόμων και με το ίδιο ερωτηματολόγιο, για να υπάρχει η δυνατότητα συγκριτικών αποτελεσμάτων.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι σταθερά τα τελευταία χρόνια και για τη χρονιά που προηγήθηκε της δημοσκοπήσεως, ένας στους δυο ενήλικες Έλληνες λαμβάνει αντιβιοτικό, ενώ το 2015, στα νοικοκυριά με παιδιά ηλικίας κάτω των 18 ετών, σε 3 από τα 4 παιδιά (72%) χορηγήθηκε αντιβιοτικό, και το ποσοστό είναι αυξανόμενο την τελευταία 3ετία. Οι κυριότερες αιτίες για τις οποίες οι Έλληνες καταναλώνουν αντιβιοτικά είναι οι λοιμώξεις αναπνευστικού, με συμπτώματα κυρίως τον πυρετό, τον πονόλαιμο, την ιγμορίτιδα και την παρουσία ακροαστικών. Τα αντιβιοτικά που συχνότερα χρησιμοποιούνται είναι σταθερά η αμοξυκιλλίνη, αμοξυκιλλίνη- κλαβουλανικό και κλαριθρομυκίνη, με τις κεφαλοσπορίνες β΄γενιάς να ακολουθούν.

%ce%b3%cf%81%ce%b9%cf%80%ce%b7

Στη χώρα μας υπάρχει σημαντικό ποσοστό προμήθειας των αντιβιοτικών χωρίς ιατρική συνταγή. Το 2013 και 2014, ένας στους τέσσερις Έλληνες που έλαβαν αντιβιοτικό το πήραν χωρίς συνταγή, είτε αγοράζοντάς το από το φαρμακείο, είτε χρησιμοποιώντας αντιβιοτικά που είχαν στο σπίτι από πριν. Το 2015, το ποσοστό μειώθηκε σε έναν στους πέντε Έλληνες, με αντίστοιχη αύξηση της συνταγογραφούμενης χρήσης αντιβιοτικών και της συνταγογράφησης εκ των υστέρων (αύξηση 50%). Ένας στους τρεις Έλληνες δηλώνει σταθερά ότι έχει αντιβιοτικά στο σπίτι «για ώρα ανάγκης».

Το 2015 μειώθηκε κατά 30% το ποσοστό (10%) που τα προηγούμενα χρόνια (στην περίοδο της κρίσης) δήλωνε ότι χρειάστηκε αντιβιοτικό και δεν το πήρε για οικονομικούς λόγους. Ένας στους τέσσερις από όσους έλαβαν αντιβιοτικά δηλώνει κάποια παρενέργεια (κυρίως εξανθήματα και συμπτώματα από το γαστρεντερικό), και το ποσοστό αυτό είναι σταθερό τα τελευταία χρόνια.

Είναι ενθαρρυντικό ότι ποσοστό 90% δηλώνει ότι δεν παίρνει αντιβιοτικό για το συνάχι, ενώ ποσοστό 45% τα προηγούμενα χρόνια και 40% το 2015 δηλώνει ότι δε θα πάρει αντιβιοτικό αν κρυολογήσει ή εμφανίσει συμπτώματα γρίπης. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2009 ήταν 20%.

Στην ερώτηση τι έχουν ακούσει από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για τα αντιβιοτικά, δυστυχώς η μεγάλη πλειοψηφία δε συγκρατεί τις πληροφορίες για την υπερβολική και άσκοπη χρήση αντιβιοτικών, ούτε την αναγκαιότητα για προμήθεια των αντιβιοτικών μόνο με ιατρική συνταγή. Ανακαλούν στο 45% τις πληροφορίες για τις παρενέργειες των αντιβιοτικών και τα ανθεκτικά μικρόβια.

Στην Ελλάδα, τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά, υπερκαταναλώνουν αντιβιοτικά με κύρια ένδειξη τις λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού. Παρενέργειες αναφέρονται συχνά. Σε ποσοστό 20-25% η κατανάλωση αφορά προμήθεια των αντιβιοτικών χωρίς ιατρική συνταγή. Απαιτείται ενημέρωση του κοινού και έλεγχος για τον περιορισμό της προμήθειας των αντιβιοτικών χωρίς ιατρική συνταγή, και παράλληλα εντατικοποίηση της προσπάθειας εκπαίδευσης των γιατρών της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στην ορθολογική συνταγογράφηση των αντιβιοτικών.

2008 2009 2011 2013 2014 2015
Αντιβιοτικά τον τελευταίο χρόνο (ενήλικες) 50% 50% 48% 47,5%
Αντιβιοτικά τον τελευταίο χρόνο (<18 ετών) 56,8% 60,5% 72,4%
Αντιβιοτικά χωρίς συνταγή 16% 14% 18,4% 25,2 24,2% 19%
Προσκόμιση συνταγής εκ των υστέρων 15% 10% 6% 9%
Αντιβιοτικά στο σπίτι για ώρα ανάγκης 29% 36% 36% 35%
Παρενέργειες 14,4% 26% 27,5% 25,6%

Αναστασία Αντωνιάδου, Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια ΕΚΠΑ

Μικροβιακή Αντοχή

Η θεραπευτική αποτελεσματικότητα των αντιμικροβιακών φαρμάκων συνεχώς ελαττώνεται λόγω του φαινομένου της μικροβιακής αντοχής. Τα ποσοστά πολυανθεκτικών μικροβίων έχουν αυξηθεί σε τέτοια επίπεδα σε παγκόσμια κλίμακα, ώστε να υπάρχουν είδη μικροβίων για τα οποία δεν έχουμε κανένα διαθέσιμο δραστικό φάρμακο. Το 2014 ο ΠΟΥ δήλωσε ότι η μικροβιακή αντοχή αποτελεί σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, και για την επίλυσή του απαιτείται ένα «παγκόσμιο σχέδιο δράσης» .

Η μικροβιακή αντοχή είναι αποτέλεσμα της εξελικτικής πορείας των μικροοργανισμών και επιτυγχάνεται είτε μέσω αυτόματων μεταλλαγών στο γονιδίωμά τους είτε με απόκτηση νέου γενετικού υλικού μέσω γενετικών στοιχείων, όπως τα πλασμίδια, τα τρανσποζόνια και τα ιντεργκρόνια, τα οποία περιέχουν ένα ή περισσότερα γονίδια που κωδικοποιούν πληροφορίες για αντοχή σε διάφορες κατηγορίες αντιβιοτικών. Οι ως άνω γενετικές αλλαγές δεν είναι συνήθη φαινόμενα, οσάκις όμως συμβούν, οι μικροοργανισμοί που είναι εξοπλισμένοι με τέτοιου είδους γενετικές πληροφορίες, παρουσία αντιμικροβιακών παραγόντων, βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση και επικρατούν έναντι άλλων που δεν περιέχουν μηχανισμούς αντοχής. Oρισμένοι βακτηριακοί κλώνοι που φέρουν γονίδια αντοχής, για λόγους που δεν έχουν επαρκώς διευκρινιστεί, έχουν ευρέως διαδοθεί σε παγκόσμια κλίμακα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι κλώνοι ST131, για το E. coli, και ο ST258, για την K. Pneimoniae.

%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%bf%cf%87%ce%b7

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση αντιβιοτικών διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στην επιλογή πολυανθεκτικών στελεχών και η δραστική ελάττωσή τους μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της αντοχής.

Το πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής καθίσταται πιο περίπλοκο λόγω υπερβολικής χρήσης αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία, με συνέπεια την επιλογή ανθεκτικών στελεχών και τη μεταφορά τους στον άνθρωπο μέσω της τροφικής αλυσίδας. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η πρόσφατη παρατήρηση οτι E. coli προερχόμενο από χοίρους στη Κίνα φέρει πλασμίδιο στο οποίο βρίσκεται το γονίδιο mcr-1 που κωδικοποιεί αντοχή στην κολιστίνη. Δυστυχώς, το mcr-1 γονίδιο έχει διασπαρεί και σε άλλα είδη μικροβίων και μικροβιακά στελέχη φέροντα το εν λόγω γονίδιο έχουν ήδη διασπαρεί και σε ανθρώπους σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές.

Υπολογίζεται οτι οι λοιμώξεις από πολυανθεκτικά μικρόβια προκαλούν 700000 χιλιάδες θανάτους ανά έτος παγκοσμίως, εκ των οποίων οι 50000 συμβαίνουν στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από πολυανθεκτικά μικρόβια. Στα νοσοκομεία μας, τα επικρατούντα πολυανθεκτικά είδη μικροβίων είναι: η Klebsiella, το Acinetobacter και η Pseudomonas.

Σύμφωνα με δεδομένα από το Εθνικό Δίκτυο Μελέτης Μικροβιακής Αντοχής WHONET, το 47% των νοσοκομειακών στελεχών Klebsiella, το 30% των στελεχών Pseudomonas και το 91% των Acinetobacter είναι ανθεκτικά στις καρβαπενέμες, τα πλέον προωθημένα αντιβιοτικά. Τα ποσοστά αντοχής στις καρβαπενέμες είναι έτι υψηλότερα σε στελέχη που προέρχονται από ασθενείς των μονάδων εντατικής θεραπείας. Υπολογίζεται ότι τα προαναφερθέντα πολυανθεκτικά μικρόβια προκαλούν περίπου 5000 σοβαρές νοσοκομειακές λοιμώξεις και περισσότερους από 1000 θανάτους ετησίως στη χώρα μας, το δε ετήσιο κόστος για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων αυτών αγγίζει το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.

%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%bf%cf%87%ce%b71

Ανθεκτικά μικρόβια υπάρχουν όχι μόνο στο νοσοκομείο αλλά και σε άλλους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας, καθώς και στην κοινότητα. Συγκεκριμένα, το 41.5%% των κολοβακτηριδίων που προκαλούν ουρολοιμώξεις σε ασθενείς της κοινότητας είναι ανθεκτικά στην αμπικιλλίνη, το 22.7% στην κοτρομοξαζόλη, το 12.6% στις κινολόνες και 7.5% παράγουν ευρέος φάσματος β-λακταμάσες που προσδίδουν αντοχή σχεδόν σε όλες τις κεφαλοσπορίνες. Τα ποσοστά των πνευμονιοκόκκων που δεν είναι ευαίσθητα στην πενικιλλίνη ξεπερνούν το 40% και τα μισά εξ αυτών είναι ανθεκτικά σε περισσότερες από δύο διαφορετικές ομάδες αντιβιοτικών (πολυανθεκτικά στελέχη). Εάν δε ληφθούν μέτρα ώστε να ελεγχθεί και να περιορισθεί η επίπτωση των λοιμώξεων από πολυανθεκτικά μικρόβια, αναμένεται ο αριθμός των θανάτων το 2050 σε παγκόσμιο επίπεδο να είναι 10 εκατομμύρια και το κόστος για την αντιμετώπισή τους να φθάσει το αστρονομικό ποσό των $100 τρισεκατομμυρίων.

Για να διασώσουμε τα πολύτιμα αυτά φάρμακα, θα πρέπει να ελαττώσουμε την κατανάλωσή τους με μείωση των αναγκών χορήγησης (π.χ. ελάττωση των λοιμώξεων) και με ορθολογική χρήση.

%cf%87%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%b1

Συμβουλές:

  • Τα αντιβιοτικά είναι αποτελεσματικά για τη θεραπεία βακτηριακών λοιμώξεων και όχι ιογενών.
  • Η άσκοπη χρήση των αντιβιοτικών δεν λειτουργεί προστατευτικά αλλά φέρνει αντίθετα αποτελέσματα καθώς δίνει τη δυνατότητα στα μικρόβια να αναπτύξουν αντοχή. Ετσι όταν υπάρξει πραγματική ανάγκη, η δράση των αντιβιοτικών θα είναι περιορισμένης αποτελσματικότητας.
  • Μην παίρνετε αντιβιοτικά με δική σας πρωτοβουλία. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
  • Οταν συνταγογραφούνται αντιβιοτικά, είναι απαραίτητη η συμμόρφωση του ασθενούς προς τις οδηγίες δοσολογίας και τη διάρκεια λήψης.
  • Η υγιεινή των χεριών και ο εμβολιασμός των ευπαθών ομάδων είναι αποτελεσματικοί τρόποι πρόληψης της διασποράς λοιμώξεων.

Μ.Κ.

 

Πηγές:

Reiner R.: «Antibiotics,an Introduction».Editions Georg Thieme Verlag. Stuttgart – New York, 1982

Χαράλαμπος Γκούβας: «Αντιμικροβιακά Φάρμακα και Λοιμώξεις», Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδης, Αθήνα 1986

Ελένη Γιαμαρέλου: «Αρχές αντιμικροβιακής χημειοθεραπείας των λοιμώξεων». Περιοδικό Ιατρική,1988

ΚΕΕΛΠΝΟ – Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων -Ενημερωτικό Δελτίο

WHO/Antimicrobial Resistance. Global Report on Surveillance 2014. «http://www.who.int/entity/drugresistance/documents/surveillancereport/en/»>www.who.int/entity/drugresistance/documents/surveillancereport/en/

Aminov RI. The role of antibiotics and antibiotic resistance in nature. Environ Microbiol 2009

[Total: 1    Average: 5/5]