Άννα Δημητρίου: Κοινωνώ λέξεις και εικόνες

Συνέντευξη στη Μαρία Καλαφάτη

Για να συναντήσω την εικαστικό και σκηνοθέτιδα Άννα Δημητρίου, έπρεπε πρώτα να πάω μια βόλτα από τον Κρόνο, μιας κι εκεί γεννήθηκε και να μάθω κάποια πράγματα για αυτήν. Από τότε που το ταλέντο της ήταν πρωτόλειο, όμως έδινε ψήγματα της συνέχειας. Μετά διακτινίστηκα στην Αθήνα, έτοιμη πια, να την ακολουθήσω σε μια περιήγηση στο κόσμο της Τέχνης της. Η ματιά της στα καλλιτεχνικά δρώμενα είναι αισιόδοξη και δυναμική, συνάμα απαλή και ευφάνταστη.

Άννα Δημητρίου -“Από το φθαρμένο πάτωμα του σκηνικού ξεφυτρώνουν οι πρώτοι βολβοί μιας επερχόμενης άνοιξης που μας αναζητά”

Πείτε μας λίγα λόγια για εσάς
Γεννήθηκα στον Κρόνο. Έχω μπλε βλέφαρα και μαύρες τρύπες για μάτια. Κάποτε είχα και μια σιέλ ουρά, αλλά έφυγε με τα πολλά πλυσίματα. Μου αρέσουν οι λέξεις, τα εισαγωγικά, το γάλα και ο μετεωρισμός του έρωτα. Πλένω τα χέρια μου μόνο με σαπούνι. Οδηγώ έναν ασημένιο Άστρο-Καταστροφέα. Άννα Δημητρίου. Σκηνοθέτις και εικαστικός. Εδώ γεννήθηκα και μεγάλωσα. Μεγάλωσα που λέει ο λόγος. Ακόμα προσπαθώ.

Πως μπλέκεται η τηλεόραση, η σκηνοθεσία, η συγγραφή και το κολάζ;
Α! η ζωή μου είναι και αυτή ένα κολάζ στο οποίο μέσα κατοικώ. Ένα χάος επιλογών που αναβοσβήνουν και με καλούν αναλόγως τη διάθεση μου. Όλα όσα διάλεξα να ασκήσω έχουν να κάνουν με το θέμα της έκφρασης και της επικοινωνίας. Κοινωνώ λέξεις και εικόνες, η πιο ωραία μετάληψη.

Πως αποφασίσατε να ασχοληθείτε με το κολάζ;
Αν σου πω τυχαία θα το πιστέψεις; Είμαι new kid on the block στο χώρο της street art, όχι όμως και της τέχνης. Μεγάλη ιστορία. Από το 2006 ασχολούμουν με το ψηφιακό κολλάζ. Εκθέσεις ομαδικές, ατομικές, εγκαταστάσεις, εξώφυλλα cd και περιοδικών μόνο ως κολαζίστρια. Μέχρι τη στιγμή που σε κάτι σεμινάρια ιστορίας της τέχνης ανακάλυψα αυτή την τεχνική των σουρεαλιστών που λέγεται décalcomanie.
Να ζωγραφίσω δεν μπορώ, το είχα καημό, οπότε σκέφτηκα πως με αυτή την τεχνική μπορώ να κάνω εύκολα το σώμα και να εκτυπώνω σε χαρτί κεφάλια, χέρια και πόδια που θα μου άρεσαν και έτσι θα έφτιαχνα κάτι πολύ δικό μου από την αρχή. Έναν άνθρωπο λίγο γκροτέσκο σαν φιγούρα, αλλά θα ήταν κάτι μοναδικό. Δικό μου.

Miss Lund in the dark – 2018

Πως επιλέγετε τους ήρωες όταν φτιάχνετε ένα κολάζ;
Οι άλλοι δεν ξέρω, θα μιλήσω για μένα. Έχω μια μπάνκα από κεφάλια, χέρια πόδια και επιλέγω κάθε φορά τι θέλω (ακούστηκε λίγο creepy αυτό). Με εντυπωσιάζει η μορφή που είχε η ανθρωπότητα στις αρχές του αιώνα που πέρασε, καθώς και στα μισά του. Συνήθως, τα κεφάλια που χρησιμοποιώ για τους ήρωες είναι του γνωστού Αμερικανού γραφίστα Gibson. Το κορίτσι του Gibson ήταν η προσωποποίηση του γυναικείου ιδεώδους, της φυσικής ελκυστικότητας, όπως απεικονίζεται από τις εικονογραφήσεις του καλλιτέχνη Charles Dana Gibson κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 20 ετών, που εκτείνεται στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Ο καλλιτέχνης είδε τη δημιουργία του να αντιπροσωπεύει το σύνθετο των χιλιάδων αμερικανικών κοριτσιών. Αυτή η μορφή, κυρίως σε παραλλαγές, κοσμεί το κέντρο της πόλης. Υπάρχουν και κάποια αντρικά κεφάλια του ιδίου, επίσης. Tα άκρα είναι, συνήθως, vector σχεδίων του περασμένου αιώνα.

Πείτε μας για το πρότζεκτ των ξενοδοχείων Ξενία. Από που αντλήσατε την έμπνευση;
Μου θύμιζαν ένα κομμάτι από την παιδική μου ηλικία, όλα αυτά τα καλοκαίρια που ακόμα στραφταλίζουν με τη δύναμη της απλότητας μέσα μου. Όλη αυτή η θέρμη, το ιώδιο της μνήμης, η αλμύρα των αλλοτινών καλοκαιριών, τα νιάτα, ο παλιός ο κόσμος που κοντεύει να χαθεί με ό,τι αγαπήσαμε. Συνέβη ένα πολύ άσχημο γεγονός στη ζωή μου, το οποίο μου έδωσε την ιδέα αυτή.

Ήταν ανάγκη έκφρασης, εκτόνωσης από όλο αυτό το σκότος. Η πύκνωση μου αν θες. Επέλεξα να αντιμετωπίσω αυτά τα κτίρια, σαν αρχιτεκτονικά αριστουργήματα και στοιχεία οργάνωσης και μορφοποίησης χώρου και όχι σαν εμπόδια σε σχέδια ανάπτυξης. Αποφάσισα να αφήσω, χωρίς χρηματικό κόστος, την τέχνη μου πάνω τους να φθαρεί και να σαπίσει, όπως κάθε μορφή τέχνης άλλωστε, που αν δεν συντηρηθεί θα ρημάξει. Θέλω να τραβήξω έτσι την προσοχή κάποιων ανθρώπων που, ενώ έχουν τη γνώση και το χρήμα, δεν κάνουν κάτι. Η περιφρόνηση αφανίζει αρχιτεκτονικά διαμάντια μα και το ίδιο το αρχιτεκτονικό και ιστορικό παρελθόν της Ελλάδας. Άρχισα λοιπόν έρευνα, βρήκα τις πρώτες μακέτες τους, τα πρώτα σχόλια, κάποιες παλιές φωτογραφίες και ξεκίνησα να παίρνω σβάρνα όσα μπορούσα.

Έγινε σκοπός μου κάτι σαν πεπρωμένο μου. Για να σας το πω και πιο απλά, πιστεύω στην αγάπη και στην καλοσύνη των ανθρώπων. Και ξέρω ότι θα τα καταφέρω. Γιατί ότι είναι γραμμένο να γίνει θα βρει τον τρόπο να γίνει.

Έχετε υλοποιήσει ανάλογα πρότζεκτ;
Βασικοί χώροι είναι όλα τα εγκαταλελειμμένα εργοστάσια, ξενοδοχεία και σπίτια ιστορικής και αρχιτεκτονικής σημασίας ολόκληρης της Ελλάδας που ρημάζουν και δεν αξιοποιούνται.

Τι σημαίνει τέχνη για εσάς;
Να κοιτάς κάτι και να σε αφορά.

Πιστεύεται στο μέλλον της τέχνης;
Πιστεύω σε ότι είναι χειροπιαστό και αποδεικνύεται, οπότε ναι, πιστεύω.

Τι αποτελεί έμπνευση για εσάς;
Ο πλανήτης γη και οι επιπτώσεις των τεσσάρων στοιχείων του πάνω μας. Οι άλλοι πλανήτες που δεν έχουμε ιδέα για τα τέσσερα στοιχεία τους και τις επιπτώσεις αυτών πάνω μας. Οι μνήμες του παλιού κόσμου. Αυτού που κατεδαφίσαμε για να χτίσουμε τον τωρινό. Κυρίως από τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 και των αρχών του αιώνα που πέρασε, μια λιπόσαρκη αστραπή στο βάθος του ορίζοντα.
Οι παλιές ταινίες του Γκοντάρ, οι ζωές των άλλων στα απέναντι διαμερίσματα, τα έντονα βλέμματα, η κίνηση των σωμάτων, τα γαλάζια ξέφωτα του ουρανού, ένα λεωφορείο χωρίς φώτα εκτός υπηρεσίας στην άκρη της πόλης, οι εύγλωττες γάμπες των κοριτσιών, ένας μονόπλευρος έρωτας, μια καταστροφή, και πολύ μα πολύ μουσική.

Ποιος ή ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς, εικαστικοί και σκηνοθέτες;
Δεκάδες ονόματα. Από συγγραφείς, τα πιο ηχηρά μέσα μου, είναι Franz Kafka, Hermann Hesse, Tom Robbins και όλοι οι Έλληνες πεζογράφοι της γενιάς του 30.
Εικαστικοί: Toulouse Lautrec, Da Vinci, Van Gogh, Egon Schiele, Carolina Chocron και για τους σκηνοθέτες θα πω, Jean-Luc Godard, Krzysztof Kieślowski, Stanley Kubrick, Milos Forman, Tarantino, Antonioni, Francois Truffaut.

Υπάρχει εικαστική δημιουργία στην Ελλάδα;
Κάτι ξεκινά να γίνεται, χωρίς τον λεκέ του δήθεν.

Η σύγχρονη εποχή είναι περισσότερο υλιστική, πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι σήμερα να ασχοληθεί κάποιος με το πνεύμα;
Είναι δύσκολο πολύ. Δύσκολο με τη μορφή που το ξέραμε κάποτε. Συλλεκτικοί άνθρωποι θα υπάρχουν πάντα και θα είναι αυτοί η κινητήριος δύναμη για την μεταλαμπάδευση του πνεύματος σε μυαλά που το καρτερούν.
Νομίζω ότι το πνεύμα έχει χαθεί ανάμεσα σε νέα apps, emoji και σπασμένους κώδικες. Η τεχνολογία μας έχει κάνει όλους λίγο πολύ τεμπέληδες. Το πνεύμα που παρήγαγε ιδέες θα πάρει άλλη μορφή, όπως και η ψυχή. Στο κοντινό μέλλον μπορεί με κάποιον κώδικα να καταφέρουν να βάλουν τα 21 γραμμάρια της ψυχής που χάνει ο άνθρωπος όταν πεθαίνει, μέσα σε υπολογιστές και κινητά. Αλγόριθμοι είμαστε πια έτσι κι αλλιώς.

Αυτή την περίοδο ασχολείστε με κάποιο πρότζεκτ;
Ναι, ετοιμάζω μια ελαφρά υποσχόμενη έκθεση για την Άνοιξη του 2020 μχ. Σκεφτείτε πως έχουμε πλησιάσει το τέλος του κόσμου όπως τον ξέραμε. Το παραμύθι τελείωσε. Βρισκόμαστε στην έξοδο από το studio του Truman show. Πίσω από εκεί υπάρχουν σκηνικά σε πλήρη εγκατάλειψη, μαζί με παλιά αγάλματα λίγο πειραγμένα. Ο Δίας με καπέλο ’60ς, η Αφροδίτη μεθυσμένη με ένα ποτήρι τζιν στο χέρι, ο Ερμής με κολόνια Chanel, και μέσα σε αυτή τη σπασμένη εγκατάλειψη ένα μικρό κλωνάρι συκιάς ξεπετάγεται, έχετε παρατηρήσει αλήθεια πως σε όλα τα χαλάσματα φυτρώνουν συκιές;

Δυο τρία κλωνάρια κισσού από το γκρεμισμένο ταβάνι κρέμονται και από το φθαρμένο πάτωμα του σκηνικού ξεφυτρώνουν οι πρώτοι βολβοί μιας επερχόμενης άνοιξης που μας αναζητά. Και αυτό γιατί πιστεύω πως όταν κάτι τελειώνει και δεν δίνει άλλους παραγωγικούς συνδυασμούς πρέπει να ξαναγυρνάμε πίσω στις ρίζες μας και να τις ανακαινίζουμε δυναμικά.

Στις ρίζες μας κρύβονται όλοι οι νέοι παραγωγικοί συνδυασμοί που θα μας βγάλουν σε μια νέα Άνοιξη με μεγαλύτερη διάρκεια από την κανονική. Primavera venti λοιπόν, Άνοιξη ΄20, τον Απρίλη στον εναλλακτικό χώρο automatic transmission του Μεταξουργείο στη οδό Μ. Αλεξάνδρου 95.

[Total: 4    Average: 4.3/5]